Toplantı, Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu’nun başkanlığında gerçekleştirilecek.
TDT Dışişleri Bakanları Konseyi, Kazakistan’daki gelişmeleri ele almak üzere yarın olağanüstü toplanacak.
Toplantının, dönem başkanı Türkiye’nin yaptığı çağrı üzerine gerçekleştirileceği belirtildi.
Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu’nun başkanlığındaki olağanüstü toplantı, video konferans yöntemiyle yapılacak.
Muhabirlerimize göre, Beyaz Saray’a giriş kapatıldı ve Kazak başkentinde güvenlik önlemleri artırıldı. Son zamanlardaki şiddeti iki başkan arasındaki güç mücadelesine bağlayan artan spekülasyonlar var.
FOTOĞRAF KAYNAĞI,GETTY IMAGES / ARŞIV
Muhabirlerimize göre, Beyaz Saray’a giriş kapatıldı ve Kazak başkentinde güvenlik önlemleri artırıldı.
Kazakistan’daki muhabirimiz Steve Rosenberg’e göre, yönetici seçkinler arasındaki güç mücadelesine ilişkin spekülasyonlar yoğunlaştı.
Bağımsız Kazakistan’ın ilk cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev, ülkeyi 30 yıldır yönetiyor.
2019 yılında kendi isteğiyle istifa etti.
Kendi isteğiyle istifa eden ilk ve tek Orta Asya başkanı olacak.
Nursultan Nazarbayev, yeni cumhurbaşkanlığı için kendi adayını belirledi.
Sonunda, bencil olarak görülen Kassim-Jomart Tokayev, geçici cumhurbaşkanı olarak devraldı.
Erken cumhurbaşkanlığı seçimini de kazandı.
Görünüşe göre Kazakistan’da pek çok insan değişim ve yenilenmeden memnun değil ve umutları da kırılmamış.
İnsanların yaşam standartları bekledikleri kadar gelişmedi.
Kazakistan’daki bir başka muhabir Abdujalil Abdurasulov, bunun yalnızca halkın hoşnutsuzluğunu artırmaya hizmet ettiğini ve Ocak ayında perakende satışta sıvılaştırılmış doğal gaz fiyatlarındaki artışın kitlesel protestoların tek itici gücü olduğunu söyledi.
FOTOĞRAF KAYNAĞI,PAVEL MİKHEYEV
Muhabirimize göre protestoların neden şiddete dönüştüğünü açıklayanlar sadece bazı gözlemciler değil.
Eski ve şimdiki cumhurbaşkanları arasındaki güç mücadelesinin son günlerde çatışmalara yol açtığını söylüyorlar.
Başka bir deyişle, Nazarbayev’in siyasi arenadaki etkisi güçlüydü ama güç Tokayev’in elinde değildi.
Birçoğu, eski cumhurbaşkanının yakın müttefiki olarak görülen Kazakistan Ulusal Güvenlik Komitesi başkanı Karim Massimov’un tutuklanmasının bunun kanıtı olduğuna inanıyor.
En önde gelen bölgesel analistlerden biri olan Dosum Satpayev, ona seçkinler arasındaki böyle bir mücadelenin Kazakistan’ın istikrarı için ciddi bir tehdit olduğunu söyledi.
Analiste göre, iktidar mücadelesi sadece iki lider arasında değil, aynı zamanda kendi halkları arasında da gerçekleşmiş olabilir.
Tokayev, Karim Massimov’u halk gösterileri ve şiddetli çatışmalar zemininde kovdu.
Cumartesi günü, vatana ihanet şüphesiyle tutuklandığı bildirildi.
Ancak tutuklamayla ilgili başka ayrıntı verilmedi.
Dün, Pazar, iki yardımcısı da görevden alındı.
Cumhurbaşkanlığından henüz konuyla ilgili bir açıklama yapılmadı.
Mevcut hükümet istifa etti ve yenisi henüz göreve başlamadı.
5 Ocak’ta televizyonda yayınlanan bir konuşmada Tokayev, artık Nazarbayev olmadığını, güçlü Güvenlik Konseyi’nin başkanı olduğunu duyurdu.
Ama nedenini söylemedi.
Eski başkan ömür boyu bu pozisyona hak kazanır. düşünülen.
Hafta sonu, Elboshi’nin sözcüsü durumu açıklığa kavuşturdu.
Tokayev’e, Nazarbayev’in kendisine son erzakını verdiğini söyledi.
Onun yorumları, henüz yorum yapmayan şu anki Kazakistan cumhurbaşkanı tarafından fark edilmedi.
Elboshi, son birkaç gündür kitlesel gösteriler ve şiddetli çatışmalar nedeniyle halk arasında görünmüyordu.
Cumartesi günü bir sözcünün tweetine göre, o hala Kazakistan’ın başkenti Nur-Sultan’daydı.
Ancak tweet’i, eski ilk cumhurbaşkanının heykelinin devrildiğine, sarayının ateşe verildiğine, yeğeninin tutuklandığına ve ailesiyle birlikte Kazakistan’dan ayrıldığına dair haberlere yorum yapmadı.
Tweetlerine inanılıyorsa, Elboshi haklı.
“Kazakistan’ın kardeşi birkaç devlet başkanıyla görüştü.”
Ancak sözcü, tweetinde hangi ülkeden olduklarını söylemedi.
Belarus cumhurbaşkanı daha önce Elboshi ile bir telefon görüşmesi yaptığını söyledi.
Sözcüye göre Nursultan Nazarbayev, “herkesi Kazakistan Cumhurbaşkanı’nın yanında olmaya çağırdı.”
Kazakistan İçişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, ülkede devam eden operasyonda gözaltına alınanlarla ilgili veriler güncellendi.
Açıklamada, 10 Ocak itibarıyla polis tarafından gözaltına alınan kişi sayısının 7 bin 939’a çıktığı belirtildi.
Almatı’daki iki pazar yerinde 207 kişinin gözaltına alındığı aktarılan açıklamada, söz konusu operasyonda 5 çalıntı araba ve bilgisayar, müzik aletleri gibi çalıntı mallar ile silahların ele geçirildiği ifade edildi.
Kazakistan Ulusal Güvenlik Komitesi de Almatı’daki olaylarda yer alan 2 grubun etkisiz hale getirildiğini bildirdi. Söz konusu grupların 4-8 Ocak’ta şehirdeki kamu düzenini bozmaya yönelik olaylarda yer aldıkları ve kaldıkları yerde silah ile dini kitapların bulunduğu bilgisine yer verildi.
Kazakistan’daki olaylar
Kazakistan’ın batısında 2 Ocak’ta sıvılaştırılmış petrol gazına (LPG) yapılan zamlar ve ülkedeki sosyoekonomik durumun kötüleştiği gerekçesiyle başlatılan protesto gösterileri, ülkenin diğer kesimlerine yayıldı.
Gösterilerde güvenlik güçleri ile protestocular arasında çatışmalar yaşandı. Özellikle ülkenin güneyindeki Almatı kentinde polis araçlarını ateşe veren ve devlet binalarına giren protestoculara, güvenlik güçleri ses bombasıyla müdahale etti.
Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, protestolardan sorumlu tuttuğu hükümetin istifasını kabul etti.
Protestoların yayılması sonucu ülke genelinde olağanüstü hal (OHAL) ilan edildi. Göstericilerin kamu binalarını işgal etmesi ve silah kullanması sonucu Nur Sultan yönetimi, güvenlik güçlerine operasyon talimatı verdi.
Tokayev, 7 Ocak’ta ülkenin tüm bölgelerinde anayasal düzenin yeniden sağlandığını belirterek” Teröristler hala silah kullanmaya ve vatandaşların mülklerine zarar vermeye devam ediyor.” demişti.
Devami
Birçok siyasi analist, Kazak yetkililerin nüfusun politikalarından ne kadar memnun olmadığını görmezden geldiğine inanıyor.
Protestoların kanlı çatışmalara ve büyük çaplı sabotajlara dönüşmesi ise yetkililerin protestoları hızla bastırıp sakinleştirmesinden kaynaklanıyor.
Uzun yıllardır istikrarlı olan Kazakistan’da, bu tür çirkin protestolar ve şiddetin hızla tırmanması hem yurtiçinde hem de yurtdışında pek çok kişi için sürpriz oldu.
“Myung suhʙatlaşgan tahlilcilar ajtişica, Qozoq aholining naqadar ʙaholagan ƣazaʙdaligini ve sajlov demokratijasi ucun bütçe narsa kutilmagan no country emas – çünkü odamlarning ўzlariga quloq tutişlari ucun kўcalarga ў ciq .
Sıvılaştırılmış gaz fiyatının iki katına çıkarılmasına karşı protestolar başladıktan kısa bir süre sonra, “İhtiyar, git!” çığlıklar çalmaya başladı.
FOTOĞRAF KAYNAĞI,AFP
En azından protestocular, 1989’dan 2019’a kadar Kazakistan’ı yöneten, ancak Tokayev cumhurbaşkanı olduktan sonra bile Kazakistan’ı yöneten olarak görülen Nursultan Nazarbayev’e atıfta bulunuyorlardı.
Kazakistan’da yapılan parlamento seçimlerinin galibi Nazarbayev’in Nur Otan partisi ilan edildi, ancak bu seçimler uluslararası örgütler tarafından özgür olarak değerlendirilmedi.
Orta Asya analisti Erica Marat, “Kazakistan’daki protestoların uzun süre devam etmesi muhtemel” dedi.
Almanya’nın Tagesschau TV kanalına verdiği röportajda Erica Marat , şiddetten yetkilileri sorumlu tuttu.
“Protestolar barışçıl bir şekilde başladı, kimse saldırıya uğramadı. Ancak yetkililerin durumu hızlı bir şekilde tırmandırdığını düşünüyorlar.
Ancak, böyle bir durumda devletin güç kullanmasının yalnızca durumu ağırlaştıracağı ve protestoların sayısını artıracağı çelişkili araştırmacılar için zaten açıktır. Aynı şey Kazakistan’da da oldu: göstericileri zorla bastırmaya çalıştılar, durum kontrolden çıktı ve insanlar yetkililere karşı şiddet kullanmaya başladı.
Erica Marat, Washington DC’deki Ulusal Savunma Üniversitesi’nde, Orta Asya ve eski Sovyetler Birliği’nde şiddet, seferberlik ve güvenlik üzerine bölgesel ve analitik araştırmalarda yardımcı profesördür.
https://www.bbc.com/uzbek/central-asia-59895318
Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, ilgili kurumlarla ülkenin sosyoekonomik durumuna ilişkin çalışma toplantısı yaptı.
Tokayev, toplantıda ülkedeki durumu istikrara kavuşturmak için ek yeni önlemler aldı.
Buna göre LPG, benzin ve dizel yakıt ile temel gıda ürünlerinin fiyatlarına 180 günlük devlet düzenlemesi getirildi.
LPG’nin tamamen elektronik ortamda satılması ise bir yıl ertelendi. Daha önce ülkede Ocak 2022 itibarıyla LPG ticaretinin tamamen elektronik ortamdan yapılması kararlaştırılmıştı.
Aynı süreyle aidat tarifelerinin yükseltilmesine, moratoryum getirilmesine ve nüfusun dar gelirli kesimi için ev kiralarının sübvansiyonuna ilişkin çalışmalar başlatılacak.
Sağlık sorunlarının çözümüne odaklı özel ve kamu kaynaklarından finanse edilen “Kazakistan Halkına” adlı bir kamu fonu oluşturulacak.
Öte yandan Kazakistan İçişleri Bakanlığı, dün ülke genelinde düzenlenen protesto gösterilerinde kamu düzenini bozduğu gerekçesiyle 200’den fazla kişinin gözaltına alındığını duyurdu.
Gösterilerde 95 polisin yaralandığı ve bir arabanın ateşe verildiği gösterilerde 37 polis arabasının zarar gördüğü bilgisi paylaşıldı.
Gösterilerin en büyük katılımla gerçekleştiği Almatı’da ise sokaklar halen polis ve ordu tarafından kontrol ediliyor.
Cumhurbaşkanı Tokayev, ülkede LPG fiyatlarına yapılan zamma karşı başlatılan protestolardan hükümeti sorumlu tutarak, Başbakan Askar Mamin başkanlığındaki hükümetin istifasını onaylamıştı.
Yeni kabine oluşturulana kadar ise başbakanlık görevini eski Başbakan Yardımcısı Alihan Smailov’un yürüteceği, diğer bakanların da yenileri atanana kadar görevlerinin başında olmaya devam edecekleri açıklanmıştı.
Hazar Denizi kıyısındaki Mangistau eyaletine bağlı Janaözen kentinde, 2 Ocak’ta şoförler LPG fiyatına yapılan zammı protesto etmeye başlamıştı. Kentin ana yollarını kapatan sürücüler LPG fiyatının litre başına 120 tengeden 60 tengeye indirilmesini istemişti.
Hükümetin LPG fiyatını litre başına 50 tengeye (0,11 Dolar) indirdiklerini açıklamasına rağmen protesto gösterileri kısa sürede Kazakistan geneline yayılmıştı.
Tokayev de 5-19 Ocak tarihleri için Almatı şehri ve Mangistau eyaletinde olağanüstü hal ilan etmişti.
Devami
Özbekistan Cumhurbaşkanı Shavkat Mirziyoyev, Bağımsız Devletler Topluluğu devlet başkanları resmi olmayan zirvesine katılmak üzere çalışma ziyareti için Rusya’nın St. Petersburg kentine gitti.
Cumhurbaşkanlığı basın servisine göre, Sh. Mirziyoyev, etkinliğe Rus mevkidaşı Vladimir Putin’in daveti üzerine katıldı.
Gayri resmi zirvede, BDT üye devletlerinin liderleri yılın sonuçlarını özetledi ve işbirliğini geliştirmenin yolları hakkında görüş alışverişinde bulundu.
Devami
Hindistan ile Orta Asya ülkeleri arasındaki iş birliğinin daha verimli hale getirilmesinin görüşüldüğü toplantıda, Hindistan ile Orta Asya ülkeleri arasındaki siyasi, ekonomik, ticari, tarım, eğitim, sağlık, kültürel alanlardaki ilişkilerin daha da güçlendirilmesi, bölgesel iş birliğinin geliştirilmesi, güvenlik, çağdaş tehditler ve risklerle mücadele meseleleri tartışıldı.
Afganistan’daki durumun da detaylı olarak ele alındığı toplantıda, bu ülkenin uluslararası alanda tecrit edilmesini önlemek için yeni stratejinin oluşturulmasının önemi vurgulandı.
Toplantı kapsamında düzenlenen panel oturumlarında da Hindistan ile Orta Asya ülkeleri arasında farklı alanlardaki iş birliğinin geliştirilmesi meseleleri ile Afganistan’a insani yardım sağlanması ve ülkenin sosyo-ekonomik toparlanmasını desteklenmesiyle ilgili konular ele alındı.
Orta Asya-Hindistan Diyaloğu Dışişleri Bakanları 3. Toplantısının sonunda ortak bildiri kabul edildi.
İlki Ocak 2019’de Özbekistan’ın Semerkant şehrinde gerçekleştirilen Hindistan-Orta Asya Diyaloğu Dışişleri Bakanları 2. Toplantısı Ekim 2020’de çevrim içi olarak düzenlenmişti.
https://www.trtavaz.com.tr/haber/tur/a
Devami
Akar, Genelkurmay Başkanı Orgeneral Yaşar Güler’in davetlisi olarak Türkiye’ye gelen Khalmukamedov ile bakanlıkta bir araya geldi.
Genelkurmay Başkanı Orgeneral Güler’in de yer aldığı görüşmede Akar tarafından, askeri eğitim iş birliği ve savunma sanayi alanlarında mevcut ilişkilerin artarak devam etmesinin öneminin ifade edildiği öğrenildi.
Devami
Özbekistan Tekstil Sanayi Birliği verilerine göre, Ocak-Ekim 2021’de ülkenin tekstil ürünleri ihracatı, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 56,3 artarak ilk defa 2 milyar doları aştı.
Dünyanın önde gelen pamuk üreticilerinden olan ve son yıllarda tekstil sektörünün geliştirilmesine yönelik önemli adımlar atan Özbekistan’ın Ocak-Ekim 2020’de 1 milyar 523,7 milyon dolar olan tekstil ürünleri ihracatı, bu yılın aynı döneminde 2 milyar 380,9 milyon dolara yükseldi.
Özbekistan’ın en fazla tekstil ürünü ihraç ettiği ülke 736,7 milyon dolarla Rusya olurken, Rusya’yı, 572,9 milyon dolarla Çin, 323,1 milyon dolarla Türkiye, 322,6 milyon dolarla Kırgızistan ve 53,3 milyon dolarla Pakistan takip etti.
64 ülkeye 499 çeşit tekstil ürünü dış satımı yapan Özbekistan’ın yılın 10 ayındaki ihracatının 1 milyar 316,8 milyon dolarını pamuk ipliği oluşturdu. En çok ihraç edilen diğer ürünler 531,2 milyon dolarla hazır triko ve konfeksiyon, 202,4 milyon dolarla nakışlı kumaş, 105,9 milyon dolarla pamuklu kumaş, 49,8 milyon dolarla ipek ve ipekli ürünler ve 35 milyon dolarla halı ürünleri oldu.
Söz konusu dönemde tekstil ürünleri, Özbekistan’ın toplam ihracatının yüzde 19,1’ini oluşturdu.
Özbekistan’ın tekstil ürünleri ihracatı, geçen yıl yüzde 18,1 artışla 1 milyar 922,2 milyon dolar olmuştu.
2020’den itibaren pamuk ihracatını tamamen durduran Özbekistan, ürettiği pamuğun tamamını ülkedeki fabrikalarda işlemeyi ve tekstil ürünleri ihracatını 2025’te 8 milyar dolara çıkarmayı hedefliyor.
Devami
2021’de çalışmak için Rusya’ya giden göçmenlerin çoğunluğunu Özbekler oluşturuyordu.
Özellikle Russia Today, ülkenin İçişleri Bakanlığı’na atıfta bulunarak, bu yıl 3 milyondan biraz fazla Özbek’in Rusya’ya göç ettiğini bildirdi.
Sonraki yerler Tacikistan (1,5 milyon kişi), Kırgızistan (623 bin kişi), Ermenistan (298 bin kişi) ve Azerbaycan (185 bin kişi) tarafından işgal edildi.
Ülkeye okumak için gidenler arasında Özbekler de vardı.
Yıl içinde 59 binden fazla Özbekistan vatandaşının bu amaçla Rusya’ya, Tacikistan’dan yaklaşık 59 bin, Kazakistan’dan 55 bin ve Türkmenistan’dan yaklaşık 35 bin kişinin gittiği bildiriliyor.
Aynı zamanda Özbekler, Rusya’yı turizm amaçlı ziyaret eden ülkelerin ilk beş vatandaşı arasında yer almıyor.
https://www.bbc.com/uzbek/uzbekistan-59631015
Devami