Anlaşma, Kazakistan ile Türkiye arasında askeri iş birliği, askeri hazırlık ve eğitim, ortak tatbikatların yapılması, savunma sanayisi, barışçıl operasyonlar, askeri, bilimsel ve teknik araştırmaların yapılması ve diğer konularda iş birliğini öngörüyor.
Kazakistan‘da parlamentonun üst kanadı Senato, Türkiye ile imzalanan askeri iş birliği anlaşmasını onayladı.
Senatoda Savunma Bakanlığı yetkililerinin katılımıyla düzenlenen oturumda, Kazakistan ile Türkiye arasındaki iş birliği anlaşması ele alındı. Oylamanın ardından anlaşma onay için Cumhurbaşkanlığına gönderildi.
Savunma Bakan Yardımcısı Timur Dandıbayev, oturumda yaptığı konuşmada, bugüne kadar Kazakistan ile Türkiye arasında askeri iş birliğinin 1993 ve 1994 yıllarında imzalanan askeri bilim, teknik ve eğitim anlaşmaları temelinde yapıldığını belirterek, söz konusu anlaşmalarda etkinliklerin finansmanıyla ilgili normların olmaması nedeniyle yeni bir anlaşma yapma kararı alındığını bildirdi.
Anlaşmanın geçen yıl eylül ayında Ankara’da imzalandığını hatırlatan Dandıbayev, amacın 2 ülke arasında eşitlik ve karşılıklı yarar ilkelerine dayanarak uzun vadeli askeri iş birliğini daha da geliştirmek olduğunu söyledi.
Dandıbayev, “Anlaşmanın uygulanmasının Kazakistan’ın askeri alanda imkanlarının genişlemesini sağlayacağından ve iki ülke arasındaki askeri iş birliğine olumlu yansıyacağından eminim.” dedi.
Anlaşma, Kazakistan ile Türkiye arasında askeri iş birliği, askeri hazırlık ve eğitim, ortak tatbikatların yapılması, savunma sanayisi, barışçıl operasyonlar, askeri, bilimsel ve teknik araştırmaların yapılması ve diğer konularda iş birliğini öngörüyor.
Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, Özbekistan’daki Sağlık Haftası etkinlikleri kapsamında, Türk hekimlerin tedavi ettiği hastaları ziyaret etti.
“Özbek Türk Sağlık İş Forumu” kapsamında başkent Taşkent’te temaslarda bulunan Koca, Türk hekimlerin görev yaptığı 16 Numaralı Acil Hastanesini ziyaretinde tedavi gören hastalarla bir araya geldi.
Türk hekimlerin tedavi ettiği Özbek hastaları odalarında ziyaret eden Bakan Koca, “geçmiş olsun” temennisinde bulundu ve hediye verdi.
Bakan Koca, hasta ziyaretinde, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın selamlarını iletti. Bu sırada bir kadın hasta, Türkiye’ye ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’a olan hayranlığını dile getirdi.
Koca, daha sonra yaptığı konuşmada, Özbek Türk Sağlık İş Forumu dolayısıyla Taşkent’te bulunduklarını hatırlattı.
Özbekistan’daki Sağlık Haftası etkinliklerine katıldıklarını aktaran Koca, “Bu forumla birlikte dokuzuncusunu düzenlediğimiz Sağlık Haftası’nı geçen haftadan başlatmış olduk. Bugüne kadar 735 ameliyat, 3 bini aşan konsültasyon, 1600’e yakın personeli eğitimden geçirdik.” ifadesini kullandı.
Koca, Sağlık Haftası kapsamında üç farklı hastanede 27 cerrahın da 43 ameliyat, muayene ve 317 eğitim yaptığına değinerek, “Özellikle kardiyovasküler, üroloji, kadın doğum, genel cerrahi, ortopedi, çocuk olmak üzere bazı branşlarda önemli müdahaleler yapıldı. ‘İki devlet tek millet’ anlayışıyla Türkiye’nin sağlıkta geldiği düzeyi ve birikimi Özbekistanlı kardeşlerimize aktarmak istiyoruz.” diye konuştu.
– İnönü Üniversitesi ile karaciğer nakli anlaşması
Bakan Fahrettin Koca, Türkiye’de çok sayıda önemli karaciğer naklinin yapıldığı İnönü Üniversitesi ile Özbekistan’da karaciğer nakli ve eğitimlerinin yapılabilmesi için anlaşma yapılacağını söyledi.
Konuşmanın ardından İnönü Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ahmet Kızılay ve Özbekistan Sağlık Bakan Yardımcısı Prof. Dr. Abdukhakim Khadijibaev arasında protokol imzalandı.
Sağlık Bakanı Koca’ya ziyareti sırasında Bakan Yardımcısı Emine Alp Meşe, Cumhurbaşkanlığı Gıda Politikaları Kurulu üyeleri Sema Ramazanoğlu, Gülşen Öztürk, Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürü Selami Kılıç eşlik etti.
Bakanlık, Kırgızistan topraklarından buğday ve buğday unu ihracatı için 6 ay süreyle geçici bir yasak kurulmasını teklif ediyor.
Kırgızistan Ekonomi Bakanlığı bir kamuoyu tartışması için bir taslak hüküm kararnamesi sundu: “Kırgız Cumhuriyeti topraklarından buğday ve buğday unu ihracatı konusunda geçici bir yasaklama getirilmesi üzerine”.
Gerekçeye göre, taslak kararın amacı, Kırgızistan topraklarından buğday ve buğday unu ihracatı yasağı getirerek kritik bir kıtlığın önlenmesi ve gıda güvenliğinin sağlanmasıdır.
Ulusal İstatistik Komitesi’ne göre, 2014 yılında Kırgızistan’daki buğday üretim miktarı, 2015 yılında 572,7 bin tona, 2016 yılında – 704,6 bin tona, 2016 yılında – 661 bin tona, 2017 yılında – 601 tona ve 2018 – 615 bin ton. Buğday üretiminde hafif dalgalanma hava koşullarına bağlıdır.
Tahıl cinsinden ekmek ürünlerine olan yıllık ortalama talep 1 kişi için yıllık 115,3 kg’dır. Aslında, sanayi cumhuriyetin un ihtiyaçlarını tam olarak karşılayamamaktadır.
Değirmencilik endüstrisi, günde 80 ila 250 ton tahıl kapasiteli büyük un değirmenleri, günde 40 ila 80 ton tahıl kapasiteli orta un değirmenleri ve günde 1 ila 30 ton tahıl kapasiteli mini değirmenlerle temsil edilmektedir.
Cumhuriyet’te günlük verimlilik 4 bin 140 tondur.
İstatistiksel verilere göre, 2014 yılında buğday ithalatı, 2015 yılında 339,7 ton, 2016 yılında 419,1 ton, 2017 yılında ise 240,5 ton, 2018 – 154,6 ton olarak 449,9 ton olarak gerçekleşmiştir. Buğdayın çoğu Kazakistan’dan ithal edildi. Buğday ithalatının dinamiği düşüş gösteriyor
Fiyat izlemesine göre, 18 Ekim’den 15 Kasım 2019’a kadar buğday ve un fiyatlarında bir artış var:
Buğday ve un fiyatlarındaki artışla bağlantılı olarak, 18 Ekim – 15 Kasım 2019 tarihlerinde gerçekleştirilen izleme verilerine göre, ekmek ve makarna fiyatları buna göre arttı.
Kırgızistan’dan Kazakistan’a buğday ve un ithalatının payı göz önüne alındığında, Kazakistan’da hasatta 3124.6 bin tonluk bir düşüş, Özbekistan ve Afganistan’a Kazakistan’da Kazakistan ve buğday unu arzında artış, ayrıca Kırgızistan’da un için geçerli fiyat durumu göz önüne alındığında, Ekonomi Bakanlığı’nın ilgili taslağı yerinde görünüyor.
Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, Türkiye ve Özbekistan arasındaki sağlık iş birliği kapsamında ön tanı ve koordinasyon merkezinin açılacağını, yakın zamanda bir sağlık müşavirinin de göreve başlayacağını bildirdi.
Özbek-Türk Sağlık İş Forumu, Özbekistan’ın başkenti Taşkent’te başladı. Sağlık Bakanı Fahrettin Koca’nın katılımıyla düzenlenen ve üç gün sürecek foruma Türkiye’den 80 firma katıldı.
Bakan Koca, forumun açılışında yaptığı konuşmada, Türk-İslam dünyasının kadim şehirlerinden biri olan Taşkent’te bulunmaktan dolayı duyduğu memnuniyeti dile getirerek, her iki ülke arasında inşa edilen iş birliğine katkıda bulunmak istediğini ifade etti.
Türkiye ve Özbekistan’ın aynı dili konuşan, aynı dine inanan, aynı duyguları paylaşan iki büyük devletin mensupları olduğuna, ayrı coğrafyalarda yaşamış olsa da gönül bağlarını ve samimi kardeşlik hislerini tarih boyunca muhafaza ettiğine ve birbirlerini desteklediğine işaret eden Koca, “Buharalı Müslümanların Milli Mücadelemize verdiği desteği, zaferimize nasıl sevindiklerini, atılan gazete başlıklarını asla unutmadık.” dedi.
Bakan Koca, Özbekistan’ın 33 milyona yaklaşan genç nüfusu, jeostratejik konumu, köklü tarihi, zengin kültürel değerleri ve ekonomik potansiyeliyle bölgesel barış ve istikrar için önemli bir konumda bulunduğunu belirterek, Türkiye’nin 16 Aralık 1991’de Özbekistan’ın bağımsızlığını tanıyan ilk ülke olduğunu, 4 Mart 1992’de ise iki ülke arasında diplomatik ilişkilerin kurulduğunu hatırlattı.
Türkiye’nin Özbekistan yönetiminin Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev liderliğinde başlattığı reform hareketini, kalkınma ve ilerleme çabalarını desteklediğini vurgulayan Koca, “Halklarımız ve kardeş devletlerimiz, eşitlik ve karşılıklı fayda temelinde çok daha büyük potansiyele sahiptir. Bu potansiyeli, Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan ve Cumhurbaşkanı Mirziyoyev’in beraberce ortaya koydukları ortak siyasi irade sayesinde gerçekleştireceğimize ve hatta aşacağımıza gönülden inanıyorum. Özbekistan’ın Türk Konseyi üyeliğini, tarihi bir adım olarak görüyoruz. Diğer uluslararası platformlarda olduğu gibi Türk Konseyi bünyesinde de Özbekistan ile çok taraflı iş birliğimizi sürdüreceğimizden eminim. Her iki cumhurbaşkanının karşılıklı ziyaretleri neticesinde 2018’de Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi oluşturulmuştur. Bizler de her iki ülke sağlık bakanları olarak, sağlık alanındaki stratejik öneme haiz iş birliğimizin geliştirilmesi için üzerimize düşen sorumluluklarımızı yerine getirerek, gerekli adımları atıyoruz.” dedi.
Türkiye ve Özbekistan arasında 115 milyonluk büyük bir pazar oluştuğunu söyleyen Bakan Koca, ülkeler arasındaki ticaret hacminin 2018’de 1,8 milyar doları bulduğunu, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın hedef olarak gösterdiği 5 milyar dolar tutarına da kısa zamanda ulaşılacağının altını çizdi.
Koca, sağlık yatırımları, sağlık bilişim sistemleri, uluslararası hasta tedavisi, ilaç, tıbbi cihaz, kozmetik ve diğer alanlarda faaliyet gösteren 80’e yakın Türk firmasının her iki ülke arasındaki iş birliğine katkı vermek adına Özbek meslektaşlarıyla bir araya geleceğini dile getirerek, Özbek Türk Sağlık İş Forumu’na Türkiye’den ve Özbekistan’dan katılan sektör temsilcilerine teşekkür etti.
Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, Özbekistan ve Türkiye arasındaki sağlık alanındaki iş birliğinin 1997’de imzalanan anlaşma çerçevesinde yürütüldüğüne dikkati çekerek 14 Şubat 2019’da imzalanan “İşbirliği Yol Haritası” ve 2019-2020 yıllarını kapsayan dönemde iki ülkenin sağlık sistemlerinin güçlendirilmesi, sağlık turizmi, sağlık endüstrileri, eğitim, PPP, ortak sağlık haftaları, sosyal güvenlik, tele-tıp, tıbbi ve sosyal yardım alanlarında iş birliğinin geliştirilmesinin öngörüldüğünü aktardı.
Özbek ve Türk sağlık iş çevrelerinin bir araya gelmesi ve çalışmalara başlamasının iş birliği fırsatlarını daha da ileriye taşımak adına önemli bir adım olduğunun altını çizen Koca, şunları söyledi:
“Bugün atılacak tohumlar, ileriki yıllarda fidana, ağaca ve meyveye dönüşecektir. Bu tür etkinlikleri, iki yılda bir tekrarlamanın cumhurbaşkanlarımızın koyduğu ticari hedeflere katkı sağlamak yolunda üzerimize düşen sorumlulukları yerine getirme fırsatı sağlayacağını düşünüyorum. Gelecek yıllara düzenlemeyi düşündüğümüz bu tür etkinliklerin sadece Türkiye ve Özbekistan’ın katılımıyla değil, Türk Konseyi’nin daimi üyeleri olan Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan ile gözlemci statüsünde olan Macaristan’ı ve Türkçe konuşulan diğer ülkeleri de içine alacak şekilde düzenlenmesi önerisinde bulunmak istiyorum.”
Bakan Koca, Fergana, Termiz, Harezm, Taşkent ve Karakalpakistan’da Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı TİKA’nın koordinasyon ve desteğiyle bugüne kadar 8 sağlık haftası yapıldığını ifade ederek, sağlık haftalarında 735 ameliyat, 3 bin 35 konsültasyon ve 1577 personele eğitim verildiği bilgisini paylaştı.
“Sağlık müşaviri göreve başlayacak”
Özbek-Türk Sağlık İş Forumu ile eş zamanlı olarak Taşkent’te düzenlenen Ortak Sağlık Haftası’nın her iki ülke arasındaki kardeşlik hukukunu taçlandıracağına işaret eden Koca, hafta kapsamında, Türk ve Özbek doktorlar tarafından ameliyat edilen hastalara da ziyarette bulunacağını anlattı.
Koca, şunları kaydetti: “İki ülke arasındaki iş birliğimizi yerinde takip etmek üzere, bir sağlık müşavirini yakın zamanda Taşkent Büyükelçiliğimizde görevlendireceğimiz müjdesini vermek isterim. Bakanlığıma bağlı kanunla kurulan ve özel sektör dinamizmiyle hareket eden Uluslararası Sağlık Hizmetleri Anonim Şirketi USHAŞ’ın başta uluslararası hasta tedavisi, ilaç ve tıbbi cihaz, sağlık bilgi sistemleri, sağlık yatırımları ve hizmet alımları ile eğitim konuları olmak üzere sağlık alanının tüm bileşenlerinde her iki ülke arasındaki sağlık pazarına yeni bir heyecan getireceğine olan inancım tamdır. USHAŞ’ın Taşkent’te koordinasyon ofisi ve ön tanı merkezi açabilmesini teminen Özbek tarafının yer göstermesinden memnuniyet duyacağız. Konuyla ilgili USHAŞ yetkilileri çalışmalarına başlayacaktır.”
Sağlık alanında 11 anlaşmaya imza atıldı
Bakan Koca, daha sonra Özbekistan Sağlık Bakanı Alisher Shadmanov ile iki ülke arasındaki niyet beyanı anlaşmasını imzaladı.
Bu arada Özbek-Türk Sağlık İş Forumu’nun ilk gününde, Türkiye ve Özbekistan arasında sağlık alanında 11 ayrı anlaşmaya imza atıldı.
Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Tıbbi Cihaz Kurumu, Ankara Şehir Hastanesi, Abdurrahman Yurtaslan Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi ve İnönü Üniversitesi, Özbekistan ile sağlık iş birliği anlaşmalarına imza atan kurumlar arasında yer aldı.
Forumda, Sağlık Bakanı Fahrettin Koca’ya Taşkent Tıbbiyat Merkezi tarafından fahri profesörlük unvanı ve sağlık alanındaki çalışmaları nedeniyle ödül takdim edildi.
Törenin ardından Bakan Koca, beraberindeki heyetle fuar alanındaki stantları ziyaret ederek, yetkililerden bilgi aldı.
Özbekistan’da Karakurum çölünün ortasında yüzyıllar öncesinden kalan antik şehir Hiva
Kırgızistan‘ın Oş şehrinden sonra, 2020 Türk dünyasının kültürel başkentinin statüsü Hiva kentine geçti.
Kırgız Cumhuriyeti Kültür, Enformasyon ve Turizm Bakanlığı’nın basın servisine göre, 30 Kasım’da Oş’ta düzenlenen TÜRKSOY Daimi Konseyi’nin 37. toplantısında böyle bir karar alındı. Toplantıda konuşan, Kırgız Cumhuriyeti Kültür, Enformasyon ve Turizm Bakanı Azamat Zhamankulov, kararın oy birliği ile alındığını belirtti.
Toplantıya TÜRKSOY Genel Sekreteri Dusen Kaseinov, Azerbaycan Kültür Bakanı Vekili Rafig Bayramov, Kazakistan Kültür Bakanı Vekili Nurkisa Daueshov, Türkiye Kültür ve Turizm Bakanı Nadir Alparslan, Türkiye Cumhuriyeti Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Kültür Bakanı Gurbanmurad Myradaliev, Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Kültür Bakanı Gözlemci) Nazım Çavuşoğlu.
Özbekistan Cumhuriyeti Kültür Bakan Yardımcısı Kamola Akilova, modern Özbekistan’ın ana incilerinden biri olan Hiva kentinin tarihi görünümünü neredeyse tamamen koruduğunu belirtti. Bir zamanlar Horezm Hanlığı’nın merkezi idi. XVII yüzyılda Hiva Hanlığı’nın başkenti oldu. Bugün şehrin çoğu açık hava müzesini andırıyor. Ve bu müzenin merkezi, UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan eski bir kompleks olan Ichan-Kala Kalesi’dir.
29 noyabr kuni Toshkentda Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining ikkinchi Maslahat uchrashuvi bo‘lib o‘tdi. Unda O‘zbekiston prezidenti Shavkat Mirziyoyev, Qozog‘istonning birinchi prezidenti Nursulton Nazarboyev, Qirg‘iziston prezidenti Sooronboy Jeenbekov, Tojikiston prezidenti Emomali Rahmon va Turkmaniston prezidenti Gurbanguli Berdimuhamedovlar ishtirok etdi.
Davlat rahbarlarining uchrashuvlari
Birinchi bo‘lib 28 noyabr kuni Turkmaniston prezidenti Gurbanguli Berdimuhamedov amaliy tashrif va Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining ikkinchi Maslahat uchrashuvida ishtirok etish uchun mamlakatimizga keldi.
Oliy martabali mehmonni Islom Karimov nomidagi Toshkent xalqaro aeroportida O‘zbekiston Respublikasi bosh vaziri Abdulla Aripov kutib oldi.
Tantanali kutib olish marosimidan so‘ng Turkmaniston delegatsiyasi o‘zi uchun ajratilgan qarorgohga yo‘l oldi.
Turkmaniston prezidentining O‘zbekistonga amaliy tashrifi 28 noyabr kuni ikki davlat rahbarlarining uchrashuvi bilan boshlandi.
O‘zbekiston Respublikasi prezidenti Shavkat Mirziyoyev va Turkmaniston prezidenti Gurbanguli Berdimuhamedov ikki tomonlama munosabatlarning dolzarb masalalarini ko‘rib chiqdilar va ularni kengaytirish istiqbollarini muhokama qildilar.
O‘zbekiston va Turkmaniston o‘rtasidagi strategik sheriklik darajasiga ko‘tarilgan ko‘p qirrali hamkorlik jadal rivojlanib borayotgani katta mamnuniyat bilan qayd etildi.
Muzokaralar chog‘ida amaliy hamkorlik masalalariga, jumladan, o‘zaro savdoni ko‘paytirish, mashinasozlik, energetika, transport, qishloq xo‘jaligi va boshqa ustuvor tarmoqlarda qo‘shma loyihalarni amalga oshirishga alohida e’tibor qaratildi.
Hududlar o‘rtasida, shuningdek, madaniy-gumanitar sohada faol aloqalarni davom ettirish muhimligi qayd etildi.
Davlat rahbarlari xalqaro va mintaqaviy ahamiyatga molik masalalar yuzasidan ham fikr almashdilar.
O‘zbekiston va Turkmaniston prezidentlari Toshkentda o‘tkaziladigan Markaziy Osiyo davlat rahbarlarining ikkinchi Maslahat uchrashuvi mintaqada do‘stlik, yaxshi qo‘shnichilik va sheriklik munosabatlarini mustahkamlashga xizmat qilishi xususida yakdil fikr bildirdilar.
Shu kuni Gurbanguli Berdimuhamedovga O‘zbekiston Fanlar akademiyasining Faxriy akademigi unvonini berishga bag‘ishlangan tantanali marosim bo‘lib o‘tdi.
Mamlakatimiz Fanlar akademiyasi ushbu qarorni Turkmaniston prezidenti xalqaro ilmiy doiralarda keng tanilgan va e’tirof etilgan olim, zamonaviy tibbiyot, farmakologiya, iqtisodiyot, arxitektura va fanning boshqa sohalarini rivojlantirish hamda Markaziy Osiyoning boy tabiatini o‘rganishga bag‘ishlangan qator ilmiy qomusiy asarlar muallifi ekanligini inobatga olgan holda qabul qildi.
Marosimda O‘zbekiston prezidenti Shavkat Mirziyoyev so‘zga chiqib, ushbu qaror Turkmaniston prezidentining ilm-fan sohalarini rivojlantirish, qardosh o‘zbek va turkman xalqlari o‘rtasidagi do‘stlikni mustahkamlashdagi xizmatlariga ulkan hurmat ifodasi ekanini ta’kidladi.
Davlatimiz rahbari oxirgi yillar ko‘p asrlik aloqalar tarixida alohida ahamiyatga ega bo‘lgani va bugungi kunda Strategik sheriklik to‘g‘risidagi shartnoma asosida tobora rivojlanayotganini qayd etdi.
Turkmaniston prezidenti Gurbanguli Berdimuhamedov, o‘z navbatida, prezident Shavkat Mirziyoyev va O‘zbekiston Fanlar akademiyasiga ko‘rsatilgan yuksak e’tibor uchun chuqur minnatdorlik bildirdi, bu Turkmanistonga hurmat-ehtirom ifodasi, mamlakatning fan va ta’lim sohalaridagi yutuqlari e’tirofi, xalqlarimiz o‘rtasidagi do‘stlik mustahkamligidan dalolat ekanini ta’kidladi.
Turkmaniston rahbari ko‘p asrlik tarixiy-madaniy aloqalar bog‘lab turgan mamlakatlarimizning yaxshi qo‘shnichilikka asoslangan hamkorligi o‘zaro manfaatlarga ham, butun mintaqa farovonligi yo‘lidagi maqsadlarga ham mos ekanini qayd etdi.
Gurbanguli Berdimuhamedov prezident Shavkat Mirziyoyevning ikki davlat o‘rtasidagi ko‘p qirrali sheriklikni mustahkamlash, unga yangi sur’at bag‘ishlashga qo‘shgan shaxsiy hissasini yuksak baholadi. O‘zbekiston rahbari bilan muntazam va samarali uchrashuvlar doimo do‘stona va ishonch ruhida o‘tayotgani va aniq kelishuvlarga erishishga xizmat qilayotgani qayd etildi.
Tadbirda ilm-fan va madaniyat namoyandalari, O‘zbekistonda istiqomat qilayotgan turkman millati vakillari so‘zga chiqib, Turkmaniston prezidentini yuksak unvon bilan tabrikladi.
Marosimda ikki mamlakatning rasmiy delegatsiyalari a’zolari, akademik doiralari va jamoatchilik vakillari ishtirok etdi.
Tojikiston prezidenti Imomali Rahmon 28 noyabr kuni kechqurun Markaziy Osiyo davlat rahbarlarining Ikkinchi maslahatlashuv kengashi majlisida ishtirok etish uchun Toshkentga keldi va O‘zbekiston prezidenti Shavkat Mirziyoyev bilan uchrashuv o‘tkazdi.
Uchrashuvda ikki mamlakat o‘rtasida iqtisodiyot, energetika, transport, ta’lim, madaniyat va sarmoyalar sohasidagi aloqalarni rivojlantirish istiqbollari muhokama qilindi. Tojikiston va O‘zbekiston rahbarlari ikki davlatning ko‘plab sohalardagi hamkorligidan mamnun ekanligini bildirdi.
Tojikiston prezidenti Shavkat Mirziyoyevni Dushanbe shahriga rasmiy tashrif bilan borishga taklif qildi.
28 noyabr kuni, shuningdek, Qozog‘istonning birinchi prezidenti Nursulton Nazarboyev Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining ikkinchi Maslahat uchrashuvida ishtirok etish uchun Toshkentga yetib keldi.
29 noyabr kuni Qirg‘iziston Respublikasi prezidenti Sooronbay Jeenbekov Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining ikkinchi Maslahat uchrashuvida ishtirok etish uchun Toshkentga keldi.
29 noyabr kuni O‘zbekiston Respublikasi prezidenti Shavkat Mirziyoyev Qozog‘iston Respublikasining birinchi prezidenti – Elboshi Nursulton Nazarboyev bilan uchrashdi.
Uchrashuv avvalida davlatimiz rahbari Nursulton Nazarboyevni O‘zbekistonga tashrifi bilan samimiy qutlab, unga O‘zbekistonning mintaqa mamlakatlari yetakchilari uchrashuvlarini o‘tkazish tashabbusini qo‘llab-quvvatlagani uchun yana bir bor minnatdorlik bildirdi.
Elboshi Nursulton Nazarboyev, o‘z navbatida, prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan ilk bor 2018 yil Ostona (ayni paytda – Nur-Sulton) shahrida o‘tgan Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining maslahat uchrashuvlari mintaqada ko‘p qirrali hamkorlikni yanada mustahkamlashga xizmat qilayotgani hamda sheriklikning amaliy loyihalarini ilgari surish uchun samarali maydon bo‘layotganligini ta’kidladi.
Uchrashuvda ikki tomonlama munosabatlarga oid, shuningdek, global va mintaqaviy ahamiyatga molik dolzarb masalalar yuzasidan fikr almashildi.
Ko‘ksaroy qarorgohida O‘zbekiston Respublikasi prezidenti Shavkat Mirziyoyevning Qirg‘iziston Respublikasi prezidenti Sooronboy Jeenbekov bilan ham uchrashuvi bo‘lib o‘tdi.
Davlat rahbarlari O‘zbekiston va Qirg‘iziston o‘rtasidagi ko‘p asrlik do‘stlik va yaxshi qo‘shnichilik munosabatlari izchil kengayib, mustahkamlanib borayotganini katta mamnuniyat bilan qayd etdilar.
Turli darajalardagi aloqalar faollashgani, tovar ayirboshlash ortayotgani, gumanitar almashinuvlar jadallashgani alohida ta’kidlandi.
Mintaqaviy va xalqaro ahamiyatga molik dolzarb masalalar yuzasidan ham fikr almashildi.
Tomonlar Markaziy Osiyo davlat rahbarlarining Toshkentdagi maslahat uchrashuvi mintaqa mamlakatlari o‘rtasidagi aloqalarni yanada faollashtirish hamda do‘stlik, yaxshi qo‘shnichilik va o‘zaro manfaatli hamkorlik munosabatlarini mustahkamlashga salmoqli hissa qo‘shishiga ishonch bildirdilar.
Muhim tashabbuslar ilgari surildi
Sammit ishida O‘zbekiston Respublikasi prezidenti Shavkat Mirziyoyev, Qozog‘iston Respublikasining birinchi prezidenti – Elboshi Nursulton Nazarboyev, Qirg‘iziston Respublikasi prezidenti Sooronboy Jeenbekov, Tojikiston Respublikasi prezidenti Emomali Rahmon va Turkmaniston prezidenti Gurbanguli Berdimuhamedov ishtirok etdi.
Delegatsiyalar rahbarlarining birgalikda suratga tushish marosimi bo‘lib o‘tdi.
So‘ng davlat yetakchilarining tor doiradagi uchrashuvi bo‘lib o‘tdi. Unda O‘zbekiston prezidenti Shavkat Mirziyoyev nutq so‘zladi.
Davlatimiz rahbari hamkasblarini samimiy qutlab, ushbu uchrashuv hayot talabi, tomonlarning yaxshi qo‘shnichilikni mustahkamlash va sheriklikni kengaytirishga intilishi ifodasi ekanini ta’kidladi.
– Yaratganning inoyati bilan biz qo‘shnilarmiz. Xalqlarimizning tarixi va taqdiri, kelajagi chambarchas bog‘liq. Bu esa mintaqamizni birlashtiruvchi katta kuchdir, – dedi Shavkat Mirziyoyev.
Davlat rahbari Markaziy Osiyoda ko‘p tomonlama hamkorlik bo‘yicha yagona nuqtai nazarni kelishish zarurligini ta’kidlab, uning asosiy yo‘nalishlari haqida o‘z fikrlarini bildirdi, qator muhim tashabbuslarni ilgari surdi.
Bu, avvalo, savdo-iqtisodiy va investitsiyaviy aloqalarni rivojlantirishdir. Katta bozorga ega, tabiiy xomashyo va inson resurslari salmoqli bo‘lgan mintaqamizning raqobatdosh ustunliklarini imkon qadar to‘liq ishga solish muhim. Qo‘shilgan qiymat zanjirini shakllantirish, mintaqa ichidagi savdoni kengaytirish, ish o‘rinlarini yaratish maqsadida iqtisodiyotning turli tarmoqlarida yangi imkoniyatlarni aniqlash va kooperatsiya loyihalarini amalga oshirish lozim.
O‘zbekiston qishloq xo‘jaligi mashinasozligi, avtomobilsozlik, elektrotexnika, to‘qimachilik sanoati, agrar tarmoqda faol hamkorlik qilishga tayyor ekani bildirildi.
Prezident shu maqsadda Toshkentda Markaziy Osiyo mamlakatlari investitsiyaviy forumini tashkil etish, savdo-sanoat palatalari rahbarlari uchrashuvlarini har yili o‘tkazishni taklif qildi.
Ikkinchi muhim yo‘nalish – mintaqaning transport jihatidan o‘zaro bog‘liqligini mustahkamlash va tranzit salohiyatini ro‘yobga chiqarish.
Markaziy Osiyoning transport tizimi yaratilayotgan zamonaviy logistika infratuzilmasidan foydalangan holda mintaqa ichida uzluksiz kommunikatsiyani ta’minlashi, shuningdek, tobora ortib borayotgan tranzit oqimlariga samarali xizmat qilishi lozimligi ta’kidlandi.
Transport kommunikatsiyalari bo‘yicha mintaqaviy kengash tuzilishini, Markaziy Osiyo transport tizimini birgalikda rivojlantirish bo‘yicha dastur va bitimning kelishilishini tezlashtirish muhimligi qayd etildi.
Uchinchidan, mintaqaning uzoq muddatli manfaatlarini hisobga olgan holda energetika sohasidagi hamkorlikni kengaytirish zarurligi, O‘zbekiston qayta tiklanuvchi energiya manbalarining ulushini oshirish, zamonaviy energetika infratuzilmasini yaratish borasidagi qo‘shma loyihalarni amalga oshirishga tayyor ekani ta’kidlandi.
Mamlakatlarning ulkan turizm salohiyatini amalga oshirish yana bir istiqbolli yo‘nalishdir. Davlat rahbari buning uchun Markaziy Osiyoning yagona, ko‘pchilik taniydigan turizm brendi, mintaqa uchun umumiy bo‘lgan jozibador turizm mahsulotlarini shakllantirish lozimligiga e’tibor qaratdi.
Shu maqsadda prezident “Markaziy Osiyo bo‘ylab sayohat” xalqaro turizm konferensiyasini o‘tkazish taklifini bildirdi.
Shavkat Mirziyoyev suvdan foydalanish borasidagi muammolarni hal etishga doir o‘zaro kelishilgan yondashuvlarni ishlab chiqishni taklif etdi, Afg‘onistonda tinchlik, milliy murosa va iqtisodiy tiklanishga erishishga ko‘maklashish yo‘lida mintaqa mamlakatlarining sa’y-harakatlarini muvofiqlashtirish muhim ekanini ta’kidladi.
Mirziyoyev: Markaziy Osiyo davlatlarining o‘zaro yaqinlashuvi – ortga qaytmaydigan jarayon
Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining muzokaralari kengaytirilgan tarkibda davom etdi.
O‘zbekiston prezidenti Shavkat Mirziyoyev majlis ishtirokchilarini qutlar ekan, ikkinchi Maslahat uchrashuvining o‘tkazilishi manfaatlarning o‘zaro mushtarakligi, mamlakatlarimiz mintaqaviy taraqqiyotning eng dolzarb masalalari bo‘yicha ochiq muloqot va birgalikda qarorlar qabul qilishga tayyor ekanini yana bir bor yaqqol tasdiqlashini ta’kidladi.
– Siyosiy iroda va amaliy qadamlarimiz tufayli biz hamkorlikning yanada yuqori bosqichiga ko‘tarilmoqdamiz, – dedi davlat rahbari. – Bizning hamjihatligimiz va faol sa’y-harakatlarimiz ko‘pqirrali mintaqaviy hamkorlik uchun yangi imkoniyatlarni ochib berdi. Biz qisqa muddatda birgalikda, amalda oldinga siljishga erishdik.
Xususan, O‘zbekistonning Markaziy Osiyo mamlakatlari bilan tovar ayirboshlash hajmi so‘nggi yillarda 2 barobarga, qo‘shma korxonalar soni 4 barobarga o‘sdi. Birgalikdagi sa’y-harakatlar bilan chegaralarning huquqiy rasmiylashtirish ishlari yakunlanish arafasida, oltmishga yaqin o‘tish punktlarining to‘laqonli faoliyati ta’minlandi, vizalar bekor qilindi. Ishbilarmonlik va hududlararo aloqalar, transport qatnovlari, madaniy-gumanitar almashinuvlar kengayib bormoqda.
O‘tgan yili O‘zbekistonda birinchi Markaziy Osiyo iqtisodiy forumi hamda mamlakatlarimizning bosh vazirlari o‘rinbosarlari darajasida Ishchi guruhning dastlabki uchrashuvi bo‘lib o‘tdi.
Bularning barchasida barqaror bir tendensiya – davlatlarimizning mustaqil roli va umumiy kelajak uchun mas’uliyati kuchayib borayotgani namoyon bo‘lmoqda, deb ta’kidladi prezident Shavkat Mirziyoyev. Davlatimiz rahbari Markaziy Osiyo davlatlari mintaqaviy va global masalalar bo‘yicha tobora ko‘proq umumiy pozitsiyadan turib fikr bildirayotganini mamnuniyat bilan qayd etdi.
– Bizning mintaqadagi o‘zaro yaqinlashuvimiz va hamkorlikni kengaytirishimiz – bu zamon talab qilayotgan va orqaga qaytmaydigan jarayon ekanini ta’kidlamoqchiman. U qat’iy siyosiy qarorga asoslangan bo‘lib, chuqur tarixiy omillarga ega va kimningdir manfaatlariga qarshi qaratilgan emas, – dedi prezident.
Davlat rahbari uchrashuv ishtirokchilarini savdo-iqtisodiy, investitsiyaviy, transport-kommunikatsiya va energetika sohalaridagi vazifalarni amalga oshirish uchun butun kuch va imkoniyatlarni safarbar etishga chaqirdi.
Shu munosabat bilan, Markaziy Osiyo investitsiya forumi va mamlakatlarimiz savdo-sanoat palatalarining ilk yig‘ilishini o‘tkazish, shuningdek, Transport kommunikatsiyalari bo‘yicha mintaqaviy kengash tuzishni tezlashtirish, “Bir sayohat bilan butun mintaqa bo‘ylab” tamoyili asosida qo‘shma dasturlarni ilgari surish uchun Xalqaro turizm konferensiyasini tashkil etish taklif etildi.
Bundan tashqari, Markaziy Osiyo mamlakatlari Parlamentlararo do‘stlik guruhini ta’sis etish hamda “Markaziy Osiyo – yagona o‘tmish, umumiy kelajak” shiori ostida madaniy-gumanitar almashuv platformasining yaratilishi bizning barcha xalqlarimiz manfaatlariga javob berishi ta’kidlandi.
Prezidentimiz ilm-fan, madaniyat va san’at sohalarida erishilgan salmoqli yutuqlar uchun Markaziy Osiyo mukofotini ta’sis etish, shuningdek, universitetlar forumlari va mintaqaviy sport o‘yinlarini tashkil etish taklifini ilgari surdi.
– Har yili Navro‘z bayrami arafasida navbati bilan har bir mamlakatda Markaziy Osiyo madaniyat kunlarini o‘tkazishni muhim deb hisoblaymiz. Bularning barchasi qardosh xalqlarimizni yanada yaqinlashtirishga xizmat qiladi, – dedi Shavkat Mirziyoyev.
Suvdan birgalikda foydalanishning dolzarb masalalarini, mintaqaning murakkab suv va ekologik muammolarini hal qilishning barcha uchun maqbul yechimini izlash o‘zaro kelishilgan yondashuvlarni talab etadi. Innovatsion texnologiyalarni jalb qilish, “yashil iqtisodiyot” tamoyillarini tatbiq etish, cho‘llashishni bartaraf qilish va boshqa kompleks chora-tadbirlarni qabul qilish maqsadida O‘zbekiston prezidenti BMT shafeligidagi Orolbo‘yi mintaqasi uchun Trast fondi imkoniyatlarini samarali ishga solishni taklif etdi.
Eng muhim ustuvor vazifa – mintaqaviy barqarorlik va xavfsizlikni ta’minlashdan iborat ekanini hisobga olib, davlatimiz rahbari O‘zbekiston zamonaviy tahdid va xavf-xatarlarga keng miqyosda qarshi turish uchun mamlakatlarimizning huquqni muhofaza qiluvchi idoralari va maxsus xizmatlarining operativ hamkorlik qilishi bo‘yicha ishchi mexanizmlarni yaratish tarafdori ekanini ta’kidladi.
– Afg‘oniston mintaqamizning uzviy bir qismidir. Ushbu diyorga tinchlik va taraqqiyot yo‘liga qat’iy qadam qo‘yishi uchun yordam berish – barchamizning umumiy manfaatlarimizga to‘liq mos keladi. Muammoni siyosiy yo‘l bilan hal qilish borasidagi asosiy tamoyillarga amal qilish zarur deb hisoblaymiz. Avvalambor, bu – zo‘ravonlikdan voz kechish, o‘t ochishni to‘xtatish, muloqot va murosaga tayyorlikni namoyon etishdan iborat, – dedi Shavkat Mirziyoyev.
Bundan tashqari, davlat rahbari Afg‘onistonda muhim infratuzilma va ijtimoiy loyihalarni amalga oshirish, shuningdek, ushbu mamlakatni mintaqaviy savdo-iqtisodiy aloqalarga faol jalb etishga qaratilgan kelishilgan yondashuvlarni ishlab chiqish o‘ta muhimdir.
Prezidentimiz bu ustuvor vazifalar Markaziy Osiyoda hamkorlikni rivojlantirish bo‘yicha Yagona qarash hujjatida o‘z aksini topishiga ishonch bildirdi.
Shavkat Mirziyoyev uchrashuv ishtirokchilarini o‘zaro hamkorlikning asosiy maqsad va tamoyillarini kelishib olishga, inson, kapital, tovar va xizmatlarning harakati, shuningdek, keng madaniy-gumanitar almashinuvlar uchun qulay sharoitlar yaratib berish, Markaziy Osiyoda do‘stlik, yaxshi qo‘shnichilik va sheriklikni mustahkamlashning amaliy mexanizmlarini shakllantirish va yo‘lga qo‘yishga chaqirdi.
Turkmaniston prezidentining taklifiga binoan davlat rahbarlari Qozog‘istonning birinchi prezidenti – Elboshi Nursulton Nazarboyevni Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlari Maslahat uchrashuvining Faxriy raisi etib bir ovozdan sayladilar.
Navbatdagi Maslahat uchrashuvi Qirg‘izistonda o‘tkaziladi
Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining ikkinchi Maslahat uchrashuvi yakunida ommaviy axborot vositalari vakillari uchun brifing o‘tkazildi.
O‘zbekiston prezidenti Shavkat Mirziyoyev muzokaralar an’anaviy do‘stlik va o‘zaro anglashuv ruhida o‘tganini, davlat rahbarlarining mintaqada ishonch va yaxshi qo‘shnichilik muhitini yanada mustahkamlashga bo‘lgan intilishi va qat’iy siyosiy irodasining yaqqol ifodasi bo‘lganini ta’kidladi.
– Biz o‘zaro hamkorlikning dolzarb masalalarini atroflicha muhokama qildik. Mamlakatlarimiz o‘rtasidagi aloqalarni har tomonlama kengaytirish yo‘lida butunlay hamfikr ekanimizni yana bir bor tasdiqladik. Uchrashuv dolzarb mintaqaviy va xalqaro masalalar bo‘yicha bizning qarash va yondashuvlarimiz, o‘zaro juda yaqin ekanini namoyish etdi, – dedi davlatimiz rahbari.
Uchrashuvda savdo to‘siqlarini bartaraf etish, sanoat kooperatsiyasini yanada kuchaytirish, energetika infratuzilmasini modernizatsiya qilish va mintaqaning tranzit imkoniyatlarini kengaytirish masalalari ko‘rib chiqilgani ma’lum qilindi.
Tomonlar hududlar darajasida faol almashinuvlar va muloqotni qo‘llab-quvvatlash, shuningdek, ilm-fan, ta’lim, turizm, madaniyat va sport sohalarida qo‘shma tadbirlarni muntazam o‘tkazishga kelishib oldilar.
Muzokaralar chog‘ida mintaqada xavfsizlik va barqarorlikni ta’minlash uchun ko‘p tomonlama hamkorlik masalalariga jiddiy e’tibor qaratilgani aytildi.
Kunning birinchi qismida bo‘lib o‘tgan muzokaralardan keyin Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlari Ko‘ksaroy qarorgohidagi faxriy mehmonlar xiyoboniga ko‘chatlar o‘tqazdi. Shundan keyin siyosatchilar Islom Karimov nomidagi ilmiy-ma’rifiy yodgorlik majmuasiga tashrif buyurishdi va O‘zbekistonning birinchi prezidenti haykali poyiga gulchambar qo‘yish marosimida ishtirok etishdi.
Sammit yakunida Qo‘shma bayonot qabul qilindi hamda Maslahat uchrashuvlariga tayyorgarlik ko‘rish va uni o‘tkazish reglamenti ma’qullandi.
– Bizni mushtarak tarix va madaniyat, yagona muqaddas din, o‘xshash mentalitet, ma’naviy-axloqiy qadriyatlar va an’analar, hamda ajralmas do‘stlik chambarchas bog‘lab turadi. Bularning barchasi, xalqlarimiz farovonligi va ravnaqi yo‘lida Markaziy Osiyo davlatlari salohiyatini birlashtirishga qaratilgan o‘zaro manfaatli hamkorligimizga mustahkam poydevor bo‘lib xizmat qiladi, – deya ta’kidladi Shavkat Mirziyoyev.
Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining ikkinchi Maslahat uchrashuvi doirasidagi tadbirlar yakuniga yetdi.
Delegatsiyalar rahbarlari aeroportga birgalikda keldilar. O‘zbekiston Respublikasi prezidenti Shavkat Mirziyoyev mintaqa davlatlari rahbarlarini shaxsan kuzatib qo‘ydi.
Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining navbatdagi Maslahat uchrashuvi kelgusi yili Qirg‘izistonda o‘tkaziladi.
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İİBF Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Abdürreşit Celil Karluk’un Doğu Türkistan’da bulunan aile fertlerinden acı haberler aldığı öğrenildi.
Sosyal medya hesabı aracılığıyla paylaşımda bulunan Karluk, aile fertlerinin durumuna ilişkin bilgi verdi.
Yıllardır Kaşgar’daki ailesiyle iletişim kuramadığı öğrenilen Karluk’un dün dolaylı yollar aracılığıyla ailesi hakkında çok vahim haberler aldığı bildirildi.
Edinilen bilgilere göre Abdürreşit Celil Karluk’un bir kardeşi işkence sonucunda felç edildi. Karluk diğer kardeşlerinin de toplama kampında olduğunu söyledi.
Abdürreşit Celil Karluk’un 80 yaşındaki annesinin yanı sıra yeğenlerinin akıbetinin de belirsiz olduğu ifade edildi.
“Çin yönetimi hesap versin!” ve “Akrabalarım Nerede?” ifadelerini kullanan Abdürreşit Celil Karluk’un ailesinin durumuna dair verdiği bilgiler şu şekilde:
Annem Havahan Mehmet
En son Mart 2017 tarihinde telefonda konuştum. Daha sonra birkaç kere aradıysam da konuşamadım. Sonra yurt dışından arandıklarında sorgulandığını, hatta götürüldüğünü öğrenince arayamaz oldum.
En çok hasta olduğunu, yanında bakmakla yükümlü kardeşim kampa götürüldüğünden maddi olarak ciddi sıkıntıda kaldığını öğrendim. Durumu kritik imiş.
Ağabeyim Turdihacı Celil
Doğrudan veya dolaylı olarak iletişim kurulamadı. Dolayısıyla onun kendisi, eşi, çocukları ve onlarca torunlarının durumundan habersizim.
Ağabeyim Abdülhamit Celil
Urumçi’de bilinmeyen bir kampta tutulduğunu, eşi ve iki çocuğundan haber alınamadığını öğrendim. Daha fazla bilgi edinemedim.
Kardeşim Cabbar Celil
2017 yılında kampa götürüldüğünü ve oradaki işkenceler sonucunda bütün vücudunun felç edilerek eve çıkartıldığı, konuşamaz halde yatalak olduğu, tedavi ettirilemediği, eşinin kampta tutulduğu ve dört çocuğunun akıbetlerinin belirsiz olduğu iletildi.
Kardeşim Abdülgaffar Celil
2017 yılında kampa götürüldükten sonra 11 yıllık ağır çalışma kamp cezasına çarptırıldığı, eşinin ise kamplarda tutulduğu, üç cocuğunun kimsesiz kaldığı bilgisi ulaştırıldı.
Sosyal medya hesabı aracılığıyla paylaşımda bulunan ve ailesinin durumuna dair bilgi paylaşan Abdürreşit Celil Karluk, konuya ilişkin bir diğer paylaşımında “Allah aşkına lütfen ses çıkartın, insanlık düşmanlarından insanlık adına hesap sorun!” ifadelerini kullandı.
Karluk, zalim Çin’in toplama kamplarında felç edilen kardeşine dair yapmış olduğu paylaşımda da “Bu kardeşim kendi haliyle ailesini geçindiren köy hayatı yaşayan kimseydi. Ey zalim Çin, o sana ne yaptı ki bu hale getirdin, bu kadar işkence ve zulüm yaptın, yetmedi tedavi hakkını da gaspetmişin !!!” dedi.
Dünya Etnospor Konfederasyonu Başkanı Bilal Erdoğan, Aşkabat’ta Türkmenistan Spor Bakanı ve Atçılık Bakanlığı yetkilileri ile görüşmelerde bulundu.
Türkmenistan Spor ve Gençlik Politikaları Bakanı Gulgeldiyev Dayanç Yaranowiç’in konuğu olarak Aşkabat’ı ziyaret eden Erdoğan, başkanlığını yaptığı Dünya Etnospor Konfederasyonu’n un faaliyetleri ve Türkmen milli spor oyunları konularında yetkililerle temaslarda bulundu.
Erdoğan, Türkmen Bakanın başkanlık ettiği heyetle bir toplantı yaptı. Toplantıda Türkmen Bakan; Dünya Etnospor konfederasyonu Başkanı olarak Erdoğan’ın ziyaretinin, iki ülke arasındaki kültürel ilişkilerin daha çok güçlenmesine vesile olacağını belirterek, bu ziyaretin iki ülke liderinin samimi ilişkileri çervesinde, spor alanında olduğu gibi, tüm faaliyetlerimizin güçlenmesine de katkı sağlamasını diliyorum dedi.
Konfedersayon Başkanı Bilal Erdoğan da sözlerinin başında, iki ülke arasındaki ilişkilerin gelişmesine ve kardeşlik ruhunun yaşamasına özel bir önem verdiklerini belirtti.
Konferederasyon olarak, bütün dünyada geleneksel sporların popülerleşmesini ve yeni nesillere aktarılmasını sağlamaya çalıştıklarını ifade eden Erdoğan, özellikle Türk halklarının da dünyada kendi kültürlerini yaşatması için çok güçlü olan geleneksel sporlarının önemine inanıyoruz dedi.
Özellikle atlı sporlarda Türkmenistan’ın ne kadar özel bir yeri olduğunu bildiklerini belirten Erdoğan, önümüzdeki yıl Konfederasyonun gerçekleştireceği etkinliklerde, Türkmen atlarının tanıtılması ve ata verilen önemin tüm katılımcılara gösterilmesini arzu ettiklerini ifade etti.
Bilal Erdoğan; önümüzdeki yıl Türkiye’de yapılacak olan, Etnospor Forumu, Etnospor festivali ve Dünya Göçebe Oyunları’na Türkmenistan’ı davet etti.
Türkmenistan Spor ve Gençlik Politiklaları Bakanı Yaranowiç, bu faaliyetlere, milli oyun gruplarıyla etkin bir şekilde katılmak için hazırlanacaklarını ifade etti.
Türkmen Bakan bir çok uluslararası spor etkinliğinin Türkmenistan’da başarıyla gerçekleştirildiğini belirterek, önümüzdeki yıllarda, etnospor oyunlarının ülkelerinde düzenlenmesi konusunu da değerlendirdiklerini söyledi.
Konfederasyon Başkanı Erdoğan, toplantıdan sonra Atçılık Bakanlığı yetkilileri ile temaslarda bulunarak Atçılık Merkezi ve Hipodrom’da, Ahal Teke atlarının gösterilerini izledi.
Özbekistan’da Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Türkmenistan Cumhurbaşkanı Gurbangulı Berdimuhamedov bir araya gelerek, ikili iş birliğini ele aldı.
Özbekistan Cumhurbaşkanlığı Basın Ofisi’nden yapılan açıklamaya göre, Türkmenistan Cumhurbaşkanı Berdimuhamedov, temaslarda bulunmak üzere Özbekistan’a geldi.
İki mevkidaşın görüşmesinde, Özbekistan ile Türkmenistan arasındaki stratejik ortaklık düzeyine ulaşan iş birliğinin hızla geliştiği belirtildi.
Karşılıklı ticaretin geliştirilmesi, tekstil, makine sanayi, enerji, taşımacılık, tarım ve diğer öncelikli sektörlerde ortak projelerin hayata geçirilmesinden yana olunduğu ifade edilen görüşmede, iki ülke arasındaki ilişkilerle bölgesel konuları da ele alan iki mevkidaş, Orta Asya’da istikrar ve kalıcı barışı sağlamak, anlaşmazlık durumlarını önlemek ve güvenilir mekanizmalar oluşturmak için iş birliğini güçlendirmeye hazır olduklarını dile getirdi.
Terör, aşırıcılık, sınır ötesi suç ve yasa dışı uyuşturucu kaçakçılığına karşı ortak çabaların önemini vurgulayan taraflar, Afganistan’daki siyasi süreci desteklemeye hazır olduklarını da kaydetti.
– “Su sorunu uluslararası hukuk normlarına uygun çözülsün” vurgusu
Berdimuhamedov, ülkesinin Gürcistan, Türkiye, Romanya ve diğer ülkelerin Karadeniz limanlarına çıkacak Özbekistan-Türkmenistan-Hazar Denizi-Güney Kafkasya güzergahında birlikte çalışmaya hazır olduklarını belirtti.
Görüşmede, taşımacılığın çeşitlendirilmesi bağlamında, Türkmenistan ve Özbekistan’ın Orta Asya-Çin demir yolu güzergahını değerlendirmeye hazır olduklarını dile getiren taraflar, enerji ve ulaştırma potansiyelini hayata geçirmeye ilişkin çabalarını birleştirmeye hazır olduklarını ifade etti.
İki mevkidaş, bölgesel su kaynaklarına da değinerek, su sorununun bölgedeki tüm devletlerin çıkarını dikkate alarak uluslararası hukuk normlarına uygun çözülmesi gerektiğini vurguladı.
Berdimuhamedov ile Mirziyoyev, Aral Gölü’nü Kurtarma Uluslararası Fonu’nun faaliyetini geliştirmekten yana olduklarını, bu çerçevede BM Çölleşme ile Mücadele Sözleşmesi’nin uygulanmasında iş birliği yapmanın önemini vurguladı.
Görüşmede, yarın Taşkent’te yapılacak “Orta Asya Devlet Başkanları 2. İstişare Toplantısı”nın bölgede dostluk, iyi komşuluk ve ortaklık ilişkilerinin pekişmesine hizmet edeceği vurgulandı.
İki mevkidaş, daha sonra Türkmenistan Cumhurbaşkanı Berdimuhamedov’un Özbekçe’ye çevrilmiş kitaplarını gözden geçirdi.
Mirziyoyev de Berdimuhamedov’a Özbekçeye çevrilmiş kitaplarının ilk nüshalarını hediye etti.
Kazakistan’ın başkenti Nur Sultan’da “Gençlerin değerleri ve parlamenterlerin dayanışması” konulu “Türk Dünyası Genç Parlamenterler Toplantısı” nın ilki yapıldı.
Türk Dili Konuşan Ülkeler Parlamenter Asamblesi (TÜRKPA) ile Kazakistan Meclisi tarafından, meclis binasında düzenlenen toplantıya, TÜRKPA Genel Sekreteri Altınbek Mamayusupov, MHP Iğdır Milletvekili Yaşar Karadağ, AK Parti İstanbul Milletvekili Rümeysa Kadak’ın yanı sıra Kazakistan, Kırgızistan ve Azerbaycan’dan genç milletvekilleri katıldı.
Mamayusupov, yaptığı konuşmada, küresel eğilim ve tehditler fonunda Türk dili konuşan ülkelerin gençlerinin çeşitli alanlarda çabalarının birleştirilmesine ihtiyaç olduğunu belirtti.
“Türk devletleri gençleri Türk dünyasının tarihi ve kültürel miraslarının araştırılması çalışmalarında önemli rol oynuyor.” diyen Mamayusupov, gençlerin küresel uygarlıklar ve kültürler arası diyaloğa sağlayacağı katkının önemini vurguladı.
Mamayusupov, “Gençlerimiz doğu ile batının kuzey ile güney arasındaki ruhani köprü rolünü üstlenmeye devam edecek. Bugünkü görüşme kardeş ülkelerin parlamenterlerinin yeni fikirlerini paylaşması için imkan sağlıyor.” dedi.
– “Eğitimin tüm gençlerin hakkı olduğunu düşünüyorum”
İstanbul Milletvekili Kadak, Türkiye’nin 15 milyon genç ile Avrupa’nın en genç nüfus oranına sahip olduğunu ifade ederek, “Bu çok değerli. İnanıyorum ki Türkiye Avrupa’nın en dinamiği olacak önümüzdeki yıllarda.” diye konuştu.
Gençleri en çok etkileyen alanın eğitim olduğuna işaret eden Kadak, Türkiye’nin bu konuda çok örnek adımlar attığını söyledi.
Kadar, “Eğitimin sadece ülkemizdeki gençlerin değil tüm gençlerin hakkı olduğunu düşünüyorum. Bu noktada 4 milyon Suriyeliye ev sahipliği yapıyoruz. Onlardan bir milyon eğitim çağındaki öğrenci sınıflarımızda Türkiye’deki kardeşlerimizle birlikte okuyorlar. Bu verdiğimiz önemi gösteriyor.” şeklinde konuştu.
Son 20 yılda Türkiye’de üniversite sayısının 76’dan 206’ya çıkarıldığına dikkati çeken Kadak, yurt yatak kapasitelerini de 182 binden 663 bine yükselttiklerini dile getirdi.
Eğitim materyallerinin ücretsiz dağıtıldığını anlatan Kadak, öğrencilerin ücretsiz katılabileceği gençlik merkezleri sayısının artırıldığını, spor tesisi sayısının da 3 bin 567’ye çıkarıldığını kaydetti.
Iğdır Milletvekili Karadağ da genç parlamenterlerin büyük kısmının gelecekte de parlamentolarda olacaklarını vurgulayarak, “Genç parlamenterler bugünden alınacak kararlarla birlikte geleceğe taşınacaklar.” ifadelerini kullandı.
Azebaycan Meclisi Milletvekili Nagif Hamzayev, Türk dünyasının geleceğinin gençler olduğunun altını çizerek, “Türk devletleri cumhurbaşkanlarının öncülüğünde genç milletvekillerimizle, gençlerimizi her yıl büyük organizasyonlarla bir araya getirerek, eğitimde, kültürde, bilimde ilerlemelerini sağlamak esas hedeflerimizden olmalıdır.” dedi.
Kırgızistan Milletvekili Ruslan Çoybekov, Kırgızistan’da da gençlik politikasına büyük önem verildiğine işaret ederek, “Türk dili konuşan ülkelerin parlamenterler arası iş birliğini destekliyoruz.” vurgusu yaptı.
Kazakistan Meclisi Milletvekili Aliya Saparova ise genç parlamenterlerin toplanmasının karşılıklı olarak tecrübe paylaşımı açısından çok faydalı olduğunu söyledi.
