Yazar: Burhan

Uluslararası Mülteci Hakları Derneği, Tayland’a sığınan Doğu Türkistanlıların, hukuka aykırı olarak Çin’e iade edilmesine engel olunması çağrısında bulundu.

Dernekten yapılan yazılı açıklamada, Çin işgali altındaki Doğu Türkistan’dan yaşadıkları baskı sebebiyle kaçmak zorunda kalan ve Tayland’a sığınan, sayıları 250’yi bulan Doğu Türkistanlılar’dan 90’ının, Tayland Hükümeti tarafından Çin’e iade edildiğinin resmi kaynaklarca açıklandığı belirtildi.

İçinde bulundukları zulümden ve baskı rejiminden kaçmak için bir çıkış kapısı arayan Uygur Türklerinin, eğer hayatta kalabilirlerse sınırı bir şekilde aşarak komşu ülkelere kaçtığı ifade edilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

“Tayland, geri iadeleri durumunda hayatı tehlike altında oldukları aşikar Uygur Türklerini bugün itibarıyla Çin’e geri iade etmiştir. İade edilen Uygur Türkleri, yaşadıkları onca zulüm yetmezmiş gibi sırf bu zulümden kaçtıkları için yargı bağımsızlığını sağlayamamış bir mahkemede yargılanacak, yaşam hakkının son bulabileceği cezalara maruz kalacaklardır. Tayland’ın iade ettiği 90 Uygur Türkü’nün akıbetinin elem verici olacağı açıktır.”

Açıklamada, halen Tayland ve diğer komşu ülkelerde mülteci Uygur Türkleri bulunduğu aktarıldı.

İade edilen kişiler kadar, Tayland’da bulunan mültecilerin de tehlike altında olduğu vurgulanan açıklamada, şu ifadelere yer verildi:

“Türkiye Cumhuriyeti Devleti başta olmak üzere Birleşmiş Milletler’i, Müslüman coğrafyayı, insan hakları alanındaki ulusal ve uluslararası sivil toplum kuruluşlarını, bu olayın duyurulması ile kamuoyu oluşturacak olan sorumlu medyayı, Çin yönetiminin baskı ve asimile politikasına karşı harekete geçmeye, geri gönderilen ve halen gönderilmek üzere Tayland Hükümeti’nin elinde bulunan mültecilerin kurtarılması için acil çağrıda bulunuyoruz. Hiç bir devlet, Çin’de yaşam hakkı garanti altına alınmayan Doğu Türkistanlıları Çin’e iade etmemelidir.”

Dünya Bülteni

Tayland Dışişleri Bakanlığı’nın resmi websitesinde yayınlanan duyuruda 2014 yılı Mart ayında Tayland’a yasadışı yollarla giren 300 civarı Uygurlunun durumuna ilişkin bilgiler verildi ve şuan da beklemede olan 60 Uygur vatandaşın olduğu bildirildi.

Türkiye’nin ardından ABD Dışişleri Bakanlığı’nın da kınadığı 109 kişinin Çin’e iadesine ilişkinde açıklama yapan bakanlık, söz konusu iade için Çin’den taahhüt alındığını ve yakın zamanda Tayland’dan bir ekibin gönderilen 109 kişinin takibini yapmak üzere Çin’e gideceği ve kontrollerde bulunacağı belirtildi.

Açıklamada ayrıca haberlerde farklı farklı söylenen kişi sayıları da netleştirildi ve “29 Haziran’da Tayland Hükümeti 172 Uygurun Türk hükümetine teslim edilmesine karar verdi. 9 Temmuz’da ise Çin hükümetinin delilleri ile vatandaşları olduğu aksine ihtimal vermeyecek şekilde ispat ettikleri 109 kişinin Çin’e iadesine karar verildi. Şuan da gözaltında bulunan 60 kadar Uygur daha var ve bunlar içinde Tayland en uygun olan kararı verecektir” denildi.

Ayrıca Çin hükümetinin iade edilen insanların gözlemlenmesini Tayland’dan talep ettiğini ve Tayland tarafından Ulusal Güvenlik Konseyi’nden bir ekip ile bu gözlemleri yapacağı belirtildi.

Şimdi herkes Tayland hükümetinin geriye kalan 60 kişi için hangi ülkeyi işaret edeceğini merakla bekliyor.

Dünya Bülteni

Doğu Türkistan’daki baskıcı yönetimi giderek dünya kamuoyunun gündemine gelen Çin’in yasaklar listesini gösteren afişleri Urumçi’de meydanlarda asılı duruyor.

Bölgeye giden Anadolu Ajansı muhabirleri tarafından görüntülenen afişlerde Müslüman Uygur halkının uyması gereken kurallar yazılı.

Merkezi yerleşim yerlerinde çeşitli binalara ve kalabalık mekanlara yerel yönetimce asılan afişler, Çin yönetiminin getirdiği bazı dini kısıtlamalara dikkati çekiyor.

Afişlerde, resmi nikahı olmayan çiftlere dini nikah kıyılması, dini yöntemle boşanma işleminin yapılması, okulda öğrenimini sürdüren öğrenci ve reşit olmayanlara namaz kılmak, oruç tutmak ya da Kur’an-ı Kerim okumayı öğrenme yönünde telkinler yapılması yasaklanıyor.

“Yasa dışı Kur’an kursu açmanın, resmi onay olmadan dini amaçlı öğrenci toplamanın ve düğün, cenaze gibi törenlerde “dini tebliğ” yapmanın” yasak olduğu hatırlatılan afişlerde, üzerinde “Sincan Medenileşme Ofisi” ibareleri yer alıyor.

Afişlerde ayrıca, “helal” ve “haram” kavramları kullanılarak “aşırı dinci ideolojileri yayma suretiyle olağan dini faaliyetlere zarar vermek; yabancı kaynaklı radikal dini eğilimleri yurt içine taşımanın” suç kapsamında değerlendirileceği ifadeleri yer alıyor.

Dünya Bülteni