Yazar: Burhan

(krıl va lotında)

28 апрель куни Тошкентда бир гуруҳ ўзбекистонлик тарихчи ва ижодкорлар билан учрашиши кутилган Туркиядан келган ўзбек зиëлиси Чиғатой Кўчар ДХХ ходимлари деб тахмин қилинаëтган гуруҳ томонидан олиб кетилди.

Кўчар ва унинг қизини “гўë террорчини ушлагандек” олиб кетган бу гуруҳ 70 яшар меҳмонни тўрт соат сўроқ-жавоб қилганидан сўнг¸ ярим тунда қўйиб юборган.

9 майгача Ўзбекистонни айланишни ният қилган Кўчар¸ ДХХ ходимлари томонидан¸ “бирор тадбирда қатнашса¸ 24 соат ичида депортация қилинишидан” огоҳлантирилган.

28 апрель куни Тошкентдаги “Result” марказида Чиғатой Кўчар билан суҳбатга тўпланган бир гуруҳ ëш ўзбек зиëлилари¸ Кўчар бу тадбир арафасида олиб кетилгани боис¸ у билан кўришмай тарқалишга мажбур бўлди.

Тадбир ташкилотчиси¸ тарихчи олим Анвар Назир¸ муҳожиратдаги Туркистон ҳукуматининг президенти бўлган Вали Қаюмхон архиви ўзига мерос қолган Чиғатой Кўчар 28 апрель кунги тадбирда ¸ асосан¸ шу архив материаллари ҳақида гапирмоқчи бўлганини айтади.

– Чиғатой Кўчар Туркистон тарихига оид ноëб материаллар бор бу архивни ўзбекистонлик тарихчилар фойдаланишига рухсат бериш¸ ҳатто уни Ўзбекистонга совға қилиш ҳақида гаплашмоқчи эди. Унинг Туркистон тарихига оид китоби туркчада чиқди ва суҳбатда уни Ўзбекистонда чиқариш ҳақида¸ умуман шу китоб ҳақида гаплашмоқчи эди. Ҳеч қандай сиëсий муҳокама йўқ эди¸ тарих¸ яқин тарихимиз ҳақида фикр алмашмоқчи эдик. Лекин домлани бу учрашув арафасида овқатланиб турган ресторанидан “паспортингизда муаммо бор экан” деган баҳона билан олиб кетишди¸ дейди Анвар Назир.

“Чиғатой Кўчар ва унинг олима қизи Ëрқиной хонимни террорчи каби машинага солиб олиб кетган гуруҳ”¸ бунга бевосита гувоҳ бўлган Анвар Назирга кўра¸ бирор ҳужжат ëки Туркиядан келган кекса олимни нега айнан кечқурун¸ фавқулодда тезлик билан суҳбатга чақиртирилишини изоҳловчи рухсатнома кўрсатмаган.

– Келганлардан биттаси¸ биз Тошкент вилояти ДХХсиданмиз¸ депти. Чилонзордаги тадбирни бузишга вилоят ДХХсининг қандай алоқаси бор¸ деган гапга¸ “шаҳарники келса¸ ëмон қилади”¸ деб жавоб беришган¸ дейди Анвар Назир.

Бу суҳбатдошга кўра¸ ДХХ 28 апрель кунги тарих ҳақидаги тадбирни бузиш билан қаноатланмасдан¸ Чиғатой Кўчар ва қизининг 9 май – Хотира ва қадрлаш куни муносабати билан режалаштирилган бошқа тадбирларда қатнашишини ҳам тақиқлаган.

– Агар бирор тадбирда қатнашсангиз¸ 24 соат ичида депоратция қиламиз¸ деб қўрқитишган кекса одамни. Домла шундан бери уйидан чиқмай ўтирипти¸ дейди Анвар Назир.

Озодлик Чиғатой Кўчар ва унинг қизидан ДХХ томонидан кўрсатилаëтган босим ҳақида изоҳ ола олмади.

ДХХ нинг на расмий сайти ва на оммавий ахборот воситалари боғланиши мумкин Матбуот хизмати телефон рақамлари очиқ бўлмагани боис¸Озодлик ДХХдан Чиғатой Кўчар ва қизининг нима сабабдан бундай назоратга олинганига оид маълумот олиш имконига эга эмас.

Тошкентдаги “Ҳикматли билим” тил ўрганиш маркази Олмазор тумани Ички ишлар бўлими терроризмга қарши кураш бўлими ва Давлат хавфсизлик хизмати ходимлари апрел ойи бошида ўтказган рейдлар ортидан, 15 апрелда ёпилган.

Марказда араб тилидан дарс бериб келган Дилфуза Каримованинг Озодликка айтишича, рейдлар пайти ўқув марказидан Қуръон китоби топилгани марказни ёпишга важ қилиб кўрсатилган.

– Мен дарс берадиган хонадан Қуръон китобини топиб олишиб, “диний таълим бергансан”, деб марказни ёпишяпти. Мен фақат араб тилидан дарс бераман, бу марказда фақат тил ўқитилади, – дейди Каримова.

Олмазор тумани Ички ишлар бўлими терроризмга қарши кураш бўлимининг исми очиқланмаслигини истаган ходими эса марказда ўқитувчилар лицензияда кўзда тутилмаган фаолият билан шуғуллангани ва тил ўргатиш баробарида диний таълим беришгани у ерда таҳсил олган бир қанча одам билан суҳбатлар асосида аниқланганини айтди.

– Марказ тил ўқитиш учун лицензия олган, лекин диний таълим ўқитиляпти, – деди Олмазор ИИБсининг Террорчилик ва уюшган жиноятчиликка қарши курашиш бўлими ходими.

Дилфуза Каримова эса фақат араб тилидан дарс бериб келганини айтди.

– Якка тартибда индивидуал диний таълим бериб келяпсиз, дейишяпти менга. Мен индивидуал ўқитмайман, группага араб тилидан дарс бераман. Кимлардир диний таълим беришимни айтишган экан, улар билан юзлаштиринглар, десам кўнишмади, – дейди Дилфуза Каримова.

Олдинги номи “Умар Мирзо” бўлган “Ҳикматли билим” тил марказида уч ой ичида икки марта рейд ўтказилган.

Март ойида ўтказилган рейдлар ортидан “Умар Мирзо” маркази фаолияти тугатилиб, ўрнида “Ҳикматли билим” тил маркази очилган эди.

– Мени арабча билганимни ва ўз билимимни бошқалар билан баҳам кўраётганимни булар хавф сифатида кўришяпти, – дейди Дилфуза Каримова.

Ўзбекистонда президент ўзгариши ортидан ҳукуматнинг Ислом динига бўлган муносабати ўзгаргани айтилади.

Президент Шавкат Мирзиёев 2017 йилдаги чиқишида Ўзбекистонда Қуръон илми кенг ўргатилиши ва ҳар бир тумандан юзлаб қорилар чиқиши кераклигини урғулаганди.

Лекин, тошкентлик ҳуқуқ фаоли Сурат Икромовга кўра, куч ишлатар тизимлари терроризмга қарши курашни диний эътиқодга қарши йўналтиришда давом этмоқда.

– Ёнидан Қуръон чиқдими, демак террорчи қамоққа олиш керак, Қуръон чиқдими, қўпорувчи ташкилотни ёпиш керак, ҳозир ҳам куч тизимлари шундай ишлашда давом этяпти, чунки ишсиз қолмаслик учун, – дейди Сурат Икромов.

Ўзбекистонда дин давлат ишларидан ажратилган. 2004 йилда қабул қилинган Диний таълим муассасаларининг фаолиятини
лицензиялаш тўғрисидаги Низомга мувофиқ диний таълим муассасаларида диний фанларнинг диний маълумотга ҳамда диний ташкилотларни бошқариш тегишли марказий органининг рухсатномасига эга бўлган шахслар томонидан ўқитилиши шарт.

Диний фанларни ўқитаётган шахсларни Ўзбекистон Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Дин ишлари бўйича қўмита билан келишилган муддатларда даврий аттестациядан ўтказиш кўзда тутилган.

Ўтган йил декабр ойида АҚШ Давлат департаменти жаҳондаги диний эркинликлар вазияти тўғрисидаги навбатдаги йиллик ҳисоботини эълон қилар экан, Ўзбекистон “алоҳида хавотирга молик давлатлар” рўйхатидан чиқарилганини маълум қилганди.

Ўзбекистон диний эркинликларни кафолатлаш йўналишида собит эканини намойиш этувчи жараёнларни бундан буён ҳам давом эттирса, яқин келажакда вазият яхшиланаётган ёки яхшиланган давлатлар қаторига қўшилиши мумкинлиги таъкидланган ҳисоботда.

Ўтган йилнинг май ойида эса АҚШ Давлат департаменти Ўзбекистонда диний эркинликлар вазиятини яхшилашга қаратилган қадамлар ташланаётганини олқишлаган ҳолда, бу жараён секинлик билан олиб борилаётганини ҳам эътироф этган эди.

https://www.ozodlik.org/a/ozbekiston/29914475.html

Türk tekstil makine sanayi temsilcileri, Taşkent’te Özbekistan’daki tekstilcilerle bir araya geldi.

Tekstil Makine ve Aksesuar Sanayicileri Derneği (TEMSAD) ve Özbekistan Tekstil Sanayi Birliği tarafından Taşkent’te tekstil sanayide Özbek-Türk işbirliğinin yeni imkanları konulu çalışma toplantısı düzenlendi.

Toplantıya TEMSAD üyeleri ve çok sayıda Özbek tekstil sanayi temsilcileri ve iş insanları katıldı.

Türkiye’nin Taşkent Büyükelçisi Mehmet Süreyya Er, toplantıda yaptığı konuşmada, son dönemde çok sayıda Türk iş insanının Özbekistan’ı ziyaret ederek iş görüşmeleri yaptığını, Türk şirketlerinin ayrıca ülkede düzenlenen fuarlara da büyük katılım sağladığını belirtti.

Geçen sene Özbekistan ile Türkiye arasındaki ticaret hacminin yüzde 40 artışla 2 milyar doları aştığını aktaran Er, hedeflerinin, karşılıklı ticaret hacmini ilk etapta 5 milyar dolara, daha sonra da 10 milyar dolara çıkarmak olduğunu vurguladı.

TEMSAD Başkan Yardımcısı Numan Gürel ise 1998’de 10 üye ile faaliyetine başlayan derneğin günümüzde 200’e yakın üyeye ulaştığını kaydetti.

Gürel, Özbekistan ile işbirliklerinin devam ettiğini, ilişkileri geliştirmek istediklerini vurgulayarak, “Amacımız, kardeş Özbekistan’a sadece makine satmak değil, belki de uzun yıllar boyunca tekstil makine ve aksesuar sanayi alanında biriktirdiğimiz deneyim ve tecrübelerimizi kardeşlerimizle paylaşmak ve ülkede tekstil makine sanayi sektörünün gelişmesine katkı sağlamaktır.” dedi.

Özbekistan Tekstil Sanayi Birliği Başkan Yardımcısı Anvar Karayev de son dönemde iki ülke arasındaki ilişkilerin hızla geliştiğini, Türkiye’nin Özbekistan’ın en büyük ortaklarından biri olduğunu ve amaçlarının her alanda gelişen Özbek-Türk ilişkilerini tekstil sanayi sektöründe de pekiştirmek olduğunu dile getirdi.

Karayev, Türkiye’nin tekstil ve tekstil makine sanayi sektörlerinde büyük bilgi ve birikime sahip olduğunu vurguladı, Türkiye’nin bu alanlardaki tecrübelerinden istifade etmek istediklerini kaydetti.

TEMSAD faaliyetine ilişkin tanıtım filminin de gösterildiği toplantının ardından Özbek ve Türk iş insanları arasında ikili iş görüşmeleri düzenlendi.

Türk tekstil makine sanayi heyeti ülkedeki temasları kapsamında yarın Semerkant’ta Özbek iş insanlarıyla bir araya gelerek iş görüşmeleri yapacak.

https://www.trtavaz.com.tr

Aileleri DEAŞ üyeliği sebebiyle hapiste olan 84 Tacik çocuk Irak’tan Duşanbe’ye döndü

Irak’ta aileleri yüzünden kamp ve hapishanelerde yaşamak zorunda olan 84 Tacik çocuk 30 Nisan gecesi Duşanbe’ye getirildi.

Çocukların birçoğunun babaları DAEŞ’e karşı düzenlenen operasyonlar sırasında ölmüş ve anneleri Irak’ta teröristlere destek suçlamasıyla tutuklu.

Tacikistan Hükümeti’nin girişimi ile Irak ve Kuveyt Dışişleri Bakanlıklarının kolluk kuvvetleri, uluslararası örgütler ve UNICEF işbirliğiyle Irak’tan çocukların geri dönüşleri gerçekleştirildi.

Getirilen çocukların bir kısmı ebeveynleri ile birlikte Irak’a gitti, bazıları ise orada doğdu. Tacik makamlarının tahminlerine göre, şu anda Tacikistanlı 43 kadın Irak cezaevlerinde.

Tacikistan güvenlik kurumlarının tahminlerine göre, 2014’ten bu yana, yaklaşık 1.899 Tacikistan vatandaşı terörist gruplara katılmak için Suriye ve Irak’a gitti. 300’den fazlası öldü, savaş alanında ve yüzlerce kişi daha kayıp.

www.dunyabulteni.net

Özbekistan’ın dış ticaret hacmi, yılın ilk çeyreğinde 2018’in aynı dönemine göre yüzde 27,2 artarak 9 milyar 406,2 milyon dolara ulaştı.

Özbekistan Devlet İstatistik Komitesi’nden yapılan açıklamaya göre, yılın ilk 3 ayında Özbekistan’ın ihracatı yüzde 20,6 artışla 4 milyar 132,7 milyon dolar, ithalatı da yüzde 32,9 artışla 5 milyar 273,5 milyon dolar oldu. Söz konusu dönemde ülkenin dış ticaret açığı ise 1 milyar 140,8 milyon dolar olarak gerçekleşti.

Yılın ilk çeyreğinde Özbekistan’ın ihracatında ilk sırada altın, enerji ve petrol ürünleri, gıda ürünleri, renkli ve demir metaller ile hizmetler sektörü yer alırken, ithalatında da makine ve teçhizat, kimya mamulleri, renkli ve demir metal ürünleri başı çekti.

Özbekistan’ın dış ticareti 2018’de bir önceki yıla göre yüzde 27,3 artarak 33 milyar 815,3 milyon dolar olarak gerçekleşmişti. Söz konusu rakamın 14 milyar 257,9 milyon dolarını ihracat, 19 milyar 557,4 milyon dolarını da ithalat oluşturmuştu.

https://www.trtavaz.com.tr

Kazakistan’ın başkenti Nur Sultan’da Türkiye, Rusya, Kırgızistan ve Almanya’dan delegelerin katılımıyla Kazakistan Halkı Asamblesinin 27. Kurultayı yapıldı.

Barış ve Uyum Sarayı’nda gerçekleştirilen “Barış ve uyum formülü, birlik ve yenilenme” temalı kurultaya, Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, kurucu Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev’in yanı sıra Kazakistan’da yaşayan etnik azınlık grupları dernekleri temsilcileri, milletvekilleri, yabancı ülkelerin diplomatik misyon temsilcileri ve çok sayıda davetli iştirak etti.

Ayrıca kurultayda Türkiye, Kırgızistan, Rusya ve Almanya’dan delegeler de yer aldı.

Türkiye adına Ahi Evran Üniversitesi öğretim üyesi siyaset bilimci Prof. Dr. Kürşad Zorlu, kurultayda yaptığı konuşmada, siyaset uzmanı olarak 20 yıldır Kazakistan’ın kurucu Cumhurbaşkanı Nazarbayev’in çalışmalarını araştırdığını belirterek, “Nazarbayev’in ‘Manevi Yenilenme’ makalesi sadece Kazak halkı için değil Türkiye halkı için de geleceğe yol gösteren bir makale.” dedi.

Nazarbayev için “Türk dünyasının aksakalı, günümüzün Bilge Kağanı” nitelendirmesini yapan Zorlu, “Nazarbayev, Türk dünyası iş birliği ve entegrasyon sürecinde büyük bir şans.” diye konuştu.

Zorlu, Türkiye ile Rusya iliskilerinin düzelmesinde Nazarbayev’in üstlendiği role vurgu yaparak, “Nazarbayev’in Liderliği” adlı kitap yazdığını ve 4 dilde yayınlanacak kitabın tanıtımının 6 Temmuz’da Kazakistan’da yapılacağını sözlerine ekledi.

https://www.trtavaz.com.tr

BAE’den getirilen 1000 kuş Aral gölünde hayatı canlandırmak için doğaya serbest bırakıldı

Özbekistan‘da “Yaşam Aral‘a Dönüyor” sloganı altında Ekoloji ve Çevre Koruma Devlet Komitesi, kuşların doğaya serbest bırakılması ile ilgili Muynak ve Kungrad bölgelerinde bir etkinlik düzenledi.

Şeyh Mansur ibn Zayed Al Nahyan’ın girişimi üzerine Birleşik Arap Emirlikleri(BAE)’ndeki Abu Dabi şehrindeki uluslararası hubara kuşu koruma fonun bir parçası olarak Özbekistan’a getirilen 1.000 hubara kuşu doğal ortama serbest bırakıldı.

Mart 2019’da, Devlet Doğa Komitesi, Kızılkum Çölü’ne 2.382 hubara kuşu serbest bırakmıştı.

Hubara, yaklaşık 55–65 cm boylarına ulaşabilen ve 140 cm kanat açıklığı bulunan bir kuş. Tek seferde 2–3 yumurta yumurtlayabilen kuşlar, neredeyse hiç ses çıkarmıyor ve böceklerle besleniyor. Eti çok değerli olduğu için avcıların tehditi altındaki Hubara kuşu, çöllerde ve verimsiz alanlarda yaşıyor.

dunyabulteni.net

Kazakistan’ın kurucu Cumhurbaşkanı Uluslararası İşbirliği Forumu’na onur konuğu olarak davet edildi.

“Tek Yol Tek Kuşak” 2’inci Uluslararası İşbirliği Forumu için Pekin’e onur konuğu olarak davet edilen Nazarbayev Forumun açılış törenine katıldı. Çin Devlet başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in ardından söz alan Nazarbayev İpek Yolu’nun önemini vurguladı. Açılış konuşmasının ardından gazetecilerin sorularını cevaplandıran Nazarbayev, son 5 yılı değerlendirdi.

Foruma 37 ülkenin lideri katıldı.Forum’da “Tek Yol Tek Kuşak” insiyatifinin 6 yıllık uygulaması değerlendirildi ve geliştirilmesi için fikir alış verişinde bulunuldu.

https://www.trtavaz.com.tr

Türkmenistan’ın 3 yıl aradan sonra Rusya’ya yeniden doğalgaz sevkiyatına başladığı bildirildi. Gazprom’un 30 Haziran’a kadar Türkmenistan’dan 1.15 milyar metreküp doğalgaz almayı planladığı kaydedildi.

Türkmenistan, 3 yıl aradan sonra Rusya‘ya doğalgaz sevkiyatına yeniden başladı.

Türkmen basınında yer alan habere göre, Türkmenistan’dan Rusya’ya doğalgaz akışı 3 yıl aradan sonra yeniden başladığı kaydedildi.

Gazprom Sözcüsü Sergei Kupriyanov da Türkmenistan’dan doğalgaz alımına yeniden başladıklarını doğruladı.

Türkmenistan ve Gazprom açıklamalarında, doğalgaz akışının hacmi ve fiyat konusunda bilgi vermedi. Ancak Gazprom’un 30 Haziran’a kadar Türkmenistan’dan 1.15 milyar metreküp doğalgaz almayı planladığı kaydedildi.

Rusya, 2010’a kadar Türkmen doğalgazının tek alıcısıydı. 2010’dan sonra ise Türkmenistan doğalgazı Çin’e ihraç edilmeye başlandı ve Rusya’ya sevkiyat 2016 yılında tamamen durdu.

https://www.dunyabulteni.net