Yazar: Burhan

Özbekistan’ın Horezm, Syrdarya, Cizzakh ve Kashkadarya bölgeleri Çin‘e kavun ihraç edecek.

Özbekistan Bakanlar Kurulu Bakanlar Kurulu Karantina Müfettişliği Devletine göre, bu anlaşma 27-28 Ağustos’ta Çin ziyareti sırasında Başbakan Abdulla Aripov tarafından imzalandı.

Özbekistan’dan Çin’e Kavun İhracına İlişkin Bitki Sağlığı Gerekliliği Protokolü’ne göre, iki tarafça imzalanan Özbekistan’dan Çin’e ihraç edilen ürünlerin Çin tarafındaki bitki sağlığı kurallarına tam olarak uyması gerekmektedir.

Devlet Santrali Karantina Müfettişliği’ne göre, Özbek tarafı, Çin pazarına nar, üzüm ve limon ihracatı konusunda Pekin ile de görüşüyor.

www.dunyabulteni

Kanada ve Büyük Britanyalı uzmanların eğitim vereceği ilk cumhurbaşkanlığı okulu Taşkent’te açıldı. Devlet Başkanı Mirziyoyev, “Yeni Harizmi, İbn Sina ve Ulugbeki’nin gençliğimizden çıkacağını umut etmek için bir neden var” dedi.

Özbekistan Devlet Başkanı Şevket Mirziyoyev, 10 Eylül tarihinde Cumhurbaşkanlığı Okulu’nu ziyaret etti, koşulları inceledi ve öğrenciler ve öğretmenlerle konuştu.

Cumhurbaşkanlığı okulları, yetenekli çocukların eğitimlerini ve ileri teknolojileri kullanarak yetiştirilmelerini belirlemek için bütünsel bir sistem haline getirmeyi hedefliyor. Bu okullardaki eğitim süreci, müfredatlara ve gelişmiş ülkelerin tecrübelerine dayanarak geliştirilen programlara göre İngilizce olarak yürütülecek.

Bu tür ilk okul Taşkent‘te eğitime başladı. 168 öğrenci kapasiteli bir yurt ve öğretmenler için 15 yataklı bir otel inşa edildi ve en son teknoloji ile donatıldı.

Bu yılın öğrencileri 7 bin aday arasından seçildi ve işe alım şirketleri Teachaway (Kanada) ve TIC İşe Alım (Büyük Britanya) ile birlikte 30 yabancı uzman seçildi. 72 deneyimli ve nitelikli yerli öğretmen de kadroda yer aldı. Okulda STEAM metodolojisine göre okulda ders kitapları ve öğretim yardımcıları bulunmaktadır.

Okulda incelemelerde bulunan Mirziyoyev şunları söyledi:

“Bu hayatındaki ilk ciddi sınav. Sen kendin emeğinin, bilginin ve adaletin ne olduğunu gördün. Tüm kalbimle, böyle prestijli bir okulda eğitim yapıldığını görmekten onur duyuyorum. Şimdi Özbekistan’ın altın dönemi. Bir insanı, bir ülkeyi yüceltmenin birçok yolu vardır. En iyisi bilgiyi göstermektir. Yeni Harizmi, İbn Sina ve Ulugbeki’nin gençliğimizden çıkacağını umut etmek için bir neden var. Bugün tarihi bir gün. Daha önce ülkemizde böyle bir durum yoktu. Bundan böyle yetkili misafirlere büyük fabrikalar değil, başkanlık okulları gösterilecek. Bilgi, davranış ve vatanseverlik duygusu olan herkes için bir örnek vermelisin. Gelecekte, Özbekistan’ın gelişimini etkileyebilecek bir güç olacak ”dedi.

Modern çocukların uzmanlaşmasına ek olarak, okul çocuklarının Özbek halkının tarihini ve ana dillerini tam olarak bilmeleri için güçlü bir ulusal kimliğe sahip olmaları gerektiği belirtilmiştir.

Cumhurbaşkanlığı okulları bu yıl Nukus, Hiva ve Namangan’da açılacak. 2021’de Buhara, Cizzakh, Kashkadarya, Samarkand ve Ferghana bölgelerinde, 2021’de Andijan, Navoi, Surkhandarya, Syrdarya ve Taşkent bölgelerinde okullar inşa edilmesi planlanmaktadır.

Kaynak: www.dunyabulteni.net

Türkmenistan, İslami Kalkınma Bankası’na bağlı, İslam Yatırım Sigortası ve İhracat Kredisi Kurumu (ICIEC) na üye oldu.

Kurumun resmi internet sitesinde yer alan habere göre, ICIEC Direktörü Qussama Kaissi, Türkmenistan’ın İslam Sigorta kurumu’na üye olması ile ilgili olarak, Türkmenistan’ın üyeliği, Türkmenistan halkı ve ekonomisi ile ICSIEC arasındaki işbirliğinin başlangıcı olduğunu belirtti. Kurum tarafından sağlanan hizmetlerin, Türkmen pazarındaki çeşitli yabancı bankaların, yatırımcıların ve ihracatçıların faaliyetlerini kolaylaştıracağını ifade eden Kaissi, “Risk yönetimi ve borç verme hizmetlerimiz ülke ekonomisini güçlendirecek ve çeşitlendirecektir” dedi.

Kurumun 47. üyesi olan Türkmenistan, bugüne kadar, İslam Kalkınma Bankası’ndan  bir milyar dolardan fazla maddi destek sağladı.

İslam Yatırım Sigortası ve İhracat Kredisi Kurumu, üyelerinin  ihracat operasyonlarını destekliyor ve  üye ülkelere  doğrudan yatırım yapıyor.

www.trtavaz.com.tr

Tacikistan’da “yüzyılın inşaatı” olarak nitelendirilen Rogun Hidroelektrik Santrali’nin (HES) ikinci türbini törenle hizmete alındı.

Cumhurbaşkanı İmamali Rahman, Orta Asya’nın en büyük santrali olması beklenen Rogun HES’in ikinci türbininin açılışında, hükümetin enerji sektörünün geliştirilmesine büyük önem verdiğini bildirdi.

Rahman, son dönemde ülkesinde enerjide toplam 1,6 milyar doları bulan 12 devlet yatırım projesinin hayata geçirildiğini belirterek, sektörün gelişmesinin Tacikistan’ın dördüncü stratejik hedefi olan sanayileşmede önemli rol oynadığını dile getirdi.

Ülkede birleşik bir enerji sistemi kurmayı başardıklarını vurgulayan Rahman, ilk türbinin devreye alındığı Kasım 2018’den bu yana Rogun HES’te, 570 milyon kilovatsaat elektrik üretildiği bilgisini verdi. Rahman, daha sonra santralin ikinci türbininin devreye alınması için düğmeye bastı.

Rogun Hidroelektrik Santrali

Tacikistan Hükümeti, 2016’da Rogun HES’in yapımı için uluslararası ihaleyi kazanan İtalyan Salini Impregilo şirketi ile 3,9 milyar dolarlık anlaşma imzaladı.

Halen süren “yüzyılın inşaatı” tamamlandığında Rogun HES, 335 metre ile dünyanın en yüksek su barajına sahip olacak ve 13 milyar metreküp civarında su tutabilecek. Santralin 6 türbini de devreye alındığında yılda ortalama 17 milyar kilovatsaat elektrik üretilecek.

www.trtavaz.com.tr

(latında)

Dunyo va musulmonlar: Halol degan yozuvni o‘chiring, hilol va yulduzni ham – xitoylik mulozimlar endi ana shunday talab bilan chiqishibdi.
Konstitutsiyasida diniy e’tiqod erkinligi ta’minlangan Xitoyda 20 million musulmon yashaydi.
Bu haqda yaqinda Britaniyaning nufuzli “Reyter” axborot agentligi xabar bergan.
Agentlik Xitoy poytaxti Pekindagi halol do‘kon va restoranlardagi ahvolni imkon qadar o‘rganishga muvaffaq bo‘lgan.
O‘z tadqiqotlari natijasida ularning o‘ndan ortiqrog‘i xuddi shu kabi buyruq olganliklarini aniqlagan.
Mas’ullar buning “yot madaniyat ekanini aytib, ko‘proq Xitoynikini qo‘llash kerakli”gini buyurishgan.
Rasmiy Pekin 2016 yildan boshlab xuddi shu kabi siyosatga o‘tgan.
Bundan avval e’tiborini butun Xitoy bo‘ylab masjidlarning gumbazlariga qaratgan.
Gumbazlarning buddaviycha pagodalar bilan almashtirilishini xohlagan.
“Reyter”ning yozishicha, Xitoy bu siyosatini musulmonlar qatori mahalliy nasroniylarga qarshi ham yurita boshlagan.
Yashirincha faoliyat yuritayotgan ko‘plab cherkovlarni yopgan.
Noqonuniy, deb topganlarining xochlarini oldirib tashlagan.
Ammo Shinjon Uyg‘ur muxtor bo‘lgasidagi 2009 yilgi zo‘ravonliklar bois, musulmonlarning ahvoli ko‘proq diqqatni tortgan.
O‘sha yili mahalliy uyg‘urlar va xan xitoyliklar orasida qonli nizolar kuzatilgan.
Ularda o‘nlab odamlar qurbon bo‘lishgan.
Rasmiy Pekin yaqinda musulmonlarga mo‘ljallangan dunyoning eng yirik jamloqlar tarmog‘i bilan ham xalqaro miqyosda e’tiborni tortgan.
Qator G‘arb davlatlari va xalqaro inson haqlarini saqlash tashkilotlarining tanqidlari ostida qolib ketgan.
Ularda bir millionga yaqin musulmonning saqlanishi yoki “qayta tarbiyadan o‘tkazilayotgani” ishoniladi.
Arab yozuvi va islomiy ramzlarga qarshi kampaniya ana shu siyosatning yangi bir bosqichi sifatida ko‘rilmoqda.
Rasmiy Pekin iddaosicha, bu – mamlakatda diniy ekstremizmni jilovlash uchun muhim.
Pekin va musulmonlar
Taom tarqatuvchi “Meituan Dianping” guruhi raqamlariga tayanilsa, Xitoy poytaxtida kamida 1000 ta halol do‘kon va restoran bor.
“Reyter”ning yozishicha, arabcha yozuv va islomiy ramzlardan voz kechish buyrug‘i ularning barchasiga berilganmi-yo‘qmi, bu savolga aniqlik kirita olishmagan.
Ammo qator yirik do‘konlardagi arab tilida bitilgan halol yozuvining xitoycha muqobili – “qing zhen”ga o‘zgartirilganiga guvoh bo‘lishgan.
Boshqalarida esa, ularning shunchaki yopishqoq tasma yoki nakleykalar bilan yopib tashlanganini ko‘rishgan.
Xitoyning Milliy ozchiliklar va diniy masalalar bo‘yicha qo‘mitasi bu xususda sharh berishdan bosh tortgan.
Faqat halol do‘kon va restoranlar bilan bog‘liq buyruqning davlatning farmoyishi ekanini aytgan.
Etnik masalalar bo‘yicha milliy komissiya mulozimi esa, Xitoy konstitutsiyasi barcha milliy ozchiliklar guruhlarini himoya qilishini aytgan.
Ammo qo‘mitaning davlat farmoyishiga oid so‘zlariga to‘xtalishni istamagan.
“Joriy paytda halol tizim bilan bog‘liq tartib-qoidalar mahalliy miqyosda boshqarilishi”ni aytgan.
Bu masala yuzasidan qolgan barcha savollar Pekindagi qo‘mitaga qaratilishi kerakligini bildirgan.
“Reyter” suhbatlashgan aksariyat do‘kondorlar yozuvlarni almashtirsak, almashtiribmiz-da, deb javob berishgan.
Ayrimlari bu kabi ishlar o‘z xaridorlarini gangitishini aytishgan.
Ularning orasida mas’ullarni “Musulmon madaniyatini yo‘q qilish”ga urinishda ayblaganlar ham bo‘lgan.
“Diniy ekstremizmni jilovlash”ga qaratilgan chora-tadbirlari manzarasida Xitoydagi milliy ozchiliklar, ayniqsa, uyg‘urlar tomonidan rasmiy Pekinga qarshi bu kabi ayblovlar birinchi bor yangrayotgani yo‘q.
Uyg‘urlar kim o‘zi?
Uyg‘urlarning aksariyati Islom diniga e’tiqod qiladi. Ularning soni Shinjon o‘lkasida, taxminan, 11 millionga yetadi.
Ular o‘zlarini madaniy va etnik jihatdan Markaziy Osiyoga yaqin hisoblaydilar.Oxirgi o‘n yillar ichida Shinjonga ko‘plab etnik xitoylarning ko‘chib kelishi kuzatilmoqda. Oqibatda uyg‘urlar orasida o‘z turmushi va madaniyatini xavf ostida qolgandek his qiladiganlar soni ko‘paydi.
Bu o‘lka Xitoyning g‘arbiy chekkasida joylashgan va mamlakatning eng katta regioni hisoblanadi. U Hindiston, Afg‘oniston va Mongoliya kabi qator davlatlar bilan chegaradosh. Tibet singari u ham avtonom region sanaladi, ya’ni – nazariy jihatdan – o‘zini rasmiy Pekindan ma’lum miqdorda mustaqil boshqaradi. Biroq amalda esa, markaziy hukumatning qat’iy cheklovlari ostida yashaydi.
Asrlar davomida Shinjonda qishloq xo‘jaligi va savdo asosiy turmush tarzi
bo‘lib kelgan, Buyuk Ipak Yo‘li sharofati bilan shaharlar gullab-yashnagan.
Yigirmanchi asrning boshlarida qisqa vaqt mustaqil yashagan uyg‘urlar 1949 yili Xitoyda hokimiyatni kommunistlarni egallab olgandan so‘ng markaziy hukumat izmiga qaytadan bo‘ysindirilgan.

http://minbar.uz/

(KRIL VA LOTINDA)

Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Дин ишлари бўйича қўмита раисининг яна бир ўринбосари тайинланди. Бу ҳақда бош вазир Абдулла Арипов томонидан 2019 йил 7 сентябрь куни имзоланган қарорда айтилади.

Ҳужжат билан Дилбар Муҳамедхоновна Ғуломова Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Дин ишлари бўйича қўмита раисининг ўринбосари лавозимини эгаллади.

Дилбар Ғуломова 1995 йилдан Ўзбекистон хотин-қизлар қўмитасининг раиси бўлиб ишлаган, 2000 йилда Олий Мажлис сессиясида Ўзбекистон Республикаси бош вазирининг ўринбосари — Ўзбекистон хотин-қизлар қўмитасининг раиси этиб тасдиқланган. Ҳар икки лавозимни 2004 йилга қадар эгаллаган. 1999-2004 йилларда Олий Мажлис депутати бўлган.

Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Дин ишлари бўйича қўмита ҳар бир шахснинг виждон ва диний эътиқод эркинлиги ҳуқуқи, фуқароларнинг динга бўлган муносабатидан қатъи назар тенглигини таъминлаш, шунингдек диний ташкилотлар фаолияти билан боғлиқ муносабатларни тартибга солиш соҳасидаги вазифаларни ҳал этиш ваколати берилган давлат бошқаруви органи ҳисобланади.

Аввалроқ, президент қарори билан Дин ишлари бўйича қўмитанинг янгиланган асосий вазифалари белгиланганди.

Ундан олдин, Дин ишлари бўйича қўмита раҳбарияти ишдан олингани хабар берилганди. Шундан сўнг, Абдуғофур Аҳмедов қўмитанинг янги раиси, Дилшод Эшнаев қўмита раисининг ўринбосари – Диний ижтимоий жараёнларни ўрганиш ахборот-таҳлил маркази директори лавозимини эгаллади.

Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Din ishlari bo‘yicha qo‘mita raisining yana bir o‘rinbosari tayinlandi. Bu haqda bosh vazir Abdulla Aripov tomonidan 2019 yil 7 sentyabr kuni imzolangan qarorda aytiladi.

Hujjat bilan Dilbar Muhamedxonovna G‘ulomova Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Din ishlari bo‘yicha qo‘mita raisining o‘rinbosari lavozimini egalladi.

Dilbar G‘ulomova 1995 yildan O‘zbekiston xotin-qizlar qo‘mitasining raisi bo‘lib ishlagan, 2000 yilda Oliy Majlis sessiyasida O‘zbekiston Respublikasi bosh vazirining o‘rinbosari — O‘zbekiston xotin-qizlar qo‘mitasining raisi etib tasdiqlangan. Har ikki lavozimni 2004 yilga qadar egallagan. 1999-2004 yillarda Oliy Majlis deputati bo‘lgan.

Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Din ishlari bo‘yicha qo‘mita har bir shaxsning vijdon va diniy e’tiqod erkinligi huquqi, fuqarolarning dinga bo‘lgan munosabatidan qat’i nazar tengligini ta’minlash, shuningdek diniy tashkilotlar faoliyati bilan bog‘liq munosabatlarni tartibga solish sohasidagi vazifalarni hal etish vakolati berilgan davlat boshqaruvi organi hisoblanadi.

Avvalroq, prezident qarori bilan Din ishlari bo‘yicha qo‘mitaning yangilangan asosiy vazifalari belgilangandi.

Undan oldin, Din ishlari bo‘yicha qo‘mita rahbariyati ishdan olingani xabar berilgandi. Shundan so‘ng, Abdug‘ofur Ahmedov qo‘mitaning yangi raisi, Dilshod Eshnayev qo‘mita raisining o‘rinbosari – Diniy ijtimoiy jarayonlarni o‘rganish axborot-tahlil markazi direktori lavozimini egalladi.

kun.uz/18737023

(krıl va lotında)

Фейсбукда Абдулазиз (Умар) Аслан тахаллуси билан блогпостлар ёзадиган Лазиз Асадов қарамоғидаги қизига мактабда ҳижоби (рўмоли) сабабли босим ўтказилаётгани туфайли 2019 йил 6 сентябр куни Тошкент шаҳар Учтепа туманидаги 107-мактаб маъмурияти билан учрашиш учун борган.

Директор хонасида айни мавзуда – Вазирлар Маҳкамасининг 666-сонли қарори ва унга илова қилинган низом бўйича ўзаро суҳбат кетаётганида ўзини таништирмаган, кимлиги номаълум бир неча шахс у кишига ҳужум қилиб, қўлини орқасига қайириб, аввал мактаб ҳовлисига, ундан кўчага мажбурлаб олиб чиқишган ва қўлига кишан солиб, ўша ерда турган ранги оқ, давлат рақами 01 Z 996 AB бўлган Матиз автомашинасига зўрлик билан ўтқизиб, соат 15:10 лар атрофида номаълум томонга олиб кетишган. Кейинроқ уларнинг Учтепа туман ИИБ Терроризм ва экстремизмга қарши кураш бўлими ходимлари эканлиги маълум бўлган.

Аммо Лазиз Асадовни ИИБга олиб боришда унга ҳеч қандай ҳужжат, гувоҳнома кўрсатилмаган. Уни бир неча соат давомида ИИБда ушлаб туришган, “ички ишлар ходимларининг қонуний талабига бўйсунмаслик” асосида тушунтириш хати олиб, ишини судга оширишга ҳаракат қилишган.

Бироқ Лазиз Асадовга айблов қўйилишига унинг мактабдаги суҳбат жараёнини Фейсбук ижтимоий тармоғида жонли намойиш қилгани ва бунинг ортидан кўтарилган шов-шув, шунингдек, оила аъзоларининг Тошкент шаҳар ИИББ ва прокуратурасига уни “номаълум шахслар ўғрилаб кетгани” ҳақида берган аризаси тўсқинлик қилган. Аввал ИИБ, кейин прокуратура ходимлари билан суҳбатдан кейин Асадовдан тушунтириш хати олиниб, кеч соат 21:10 га яқин қўйиб юборилган, унга “соқолини бир энлик қисқартириб, эртасига ИИБга келиб-кетиш” буюрилган.

Feysbukda Abdulaziz (Umar) Aslan taxallusi bilan blogpostlar yozadigan Laziz Asadov qaramog‘idagi qiziga maktabda hijobi (ro‘moli) sababli bosim o‘tkazilayotgani tufayli 2019 yil 6 sentyabr kuni Toshkent shahar Uchtepa tumanidagi 107-maktab ma’muriyati bilan uchrashish uchun borgan.

Direktor xonasida ayni mavzuda – Vazirlar Mahkamasining 666-sonli qarori va unga ilova qilingan nizom bo‘yicha o‘zaro suhbat ketayotganida o‘zini tanishtirmagan, kimligi noma’lum bir necha shaxs u kishiga hujum qilib, qo‘lini orqasiga qayirib, avval maktab hovlisiga, undan ko‘chaga majburlab olib chiqishgan va qo‘liga kishan solib, o‘sha yerda turgan rangi oq, davlat raqami 01 Z 996 AB bo‘lgan Matiz avtomashinasiga zo‘rlik bilan o‘tqizib, soat 15:10 lar atrofida noma’lum tomonga olib ketishgan. Keyinroq ularning Uchtepa tuman IIB Terrorizm va ekstremizmga qarshi kurash bo‘limi xodimlari ekanligi ma’lum bo‘lgan.

Ammo Laziz Asadovni IIBga olib borishda unga hech qanday hujjat, guvohnoma ko‘rsatilmagan. Uni bir necha soat davomida IIBda ushlab turishgan, “ichki ishlar xodimlarining qonuniy talabiga bo‘ysunmaslik” asosida tushuntirish xati olib, ishini sudga oshirishga harakat qilishgan.

Biroq Laziz Asadovga ayblov qo‘yilishiga uning maktabdagi suhbat jarayonini Feysbuk ijtimoiy tarmog‘ida jonli namoyish qilgani va buning ortidan ko‘tarilgan shov-shuv, shuningdek, oila a’zolarining Toshkent shahar IIBB va prokuraturasiga uni “noma’lum shaxslar o‘g‘rilab ketgani” haqida bergan arizasi to‘sqinlik qilgan. Avval IIB, keyin prokuratura xodimlari bilan suhbatdan keyin Asadovdan tushuntirish xati olinib, kech soat 21:10 ga yaqin qo‘yib yuborilgan, unga “soqolini bir enlik qisqartirib, ertasiga IIBga kelib-ketish” buyurilgan.

https://sof.uz/news/show/23139-qiziga-rumoli-sababli-bosim-utkazilayotg

30 avgust kuni ommaviy axborot vositalarida Farg‘ona viloyatining qo‘shni Qirg‘iziston Respublikasi bilan chegaradosh barcha nazorat-tekshiruvlari postlari ochilgani haqida xabarlar tarqaldi. Jumladan, uzoq kutilgan Rishton-So‘x posti ham shu kuni ochildi.

Ikki davlat rasmiylari, xalq vakillari chegara posti, Rishton va So‘x tumanini bog‘lab turuvchi Qirg‘iziston orqali o‘tgan yo‘lning tantanali ochilish marosimiga yig‘ilib keng nishonlashdi.

So‘xliklar uchun bu yangilik qay darajada ahamiyatli ekanligini so‘z bilan ifodalash qiyin. Chunki,  So‘x tumani hududida yuz foiz Qirg‘iziston yeri bilan o‘ralgan anklav hisoblanadi.

Chegara postlarning tantanali ochilishi

O‘sha kuni Quvasoy, Vodil, Beshariq va Rishton chegara postlariga xalqaro post maqomi berilgani e’lon qilingandi. Ayniqsa, bu yangilikdan Rishton va So‘x aholisi juda xursand bo‘lgani bejiz emas. Chunki, 10 yil davomida 250 km yo‘l bosib So‘xga borishiga to‘g‘ri kelar edi.

Ushbu yo‘l ochilishi bilan esa 250 km o‘rniga 30 km yo‘l yurish kifoya qilar va bu savdo-sotiq uchun qulaylik yaratadi. So‘xliklar uchun ham bu voqea katta bayram darajasidagi yangilik bo‘ldi.

Ikki chegara postida O‘zbekiston va Qirg‘iziston bayroqlari hilpiradi. Rasmiy ochilish marosimini nishonlash uchun chegara postiga Farg‘ona viloyati hokimi Shuhrat G‘aniyev, Qirg‘izistonning Botken viloyati hokimi Akram Madumarov viloyat faollari bilan yetib kelishdi. Har ikki mutasaddi tantanali marosimda so‘z olib, ikki xalq vakillariga o‘z tabriklarini aytishdi.

Marosim davomida qo‘shni yurt vakillari, nuroniylar postlarning ochilishi ahamiyatli hodisa ekani haqida so‘zlashdi.

Bir so‘z bilan aytganda, hammasi risoladigidek boshlanib, anklav aholisi Rishton-So‘x posti ochilganidan benihoyat xursand bo‘ldi.

Rishton–So‘x posti tantanali ochilgan bo‘lsada ishlamayapti

So‘x va Qirg‘izistonni bog‘lab turuvchi Tul postida so‘xliklar o‘sha kuni sayil darajasida bayram shodiyonalari tashkil qilishdi. Tulga 5 mingga yaqin kishi kelib, So‘x tumani hokimi Farrux O‘sarov hamda Qirg‘iziston tomonidan Oq turpoq ayili boshchisi Alchinbay To‘raliyev barchani tabriklagach, ochilish marosimi o‘yin-kulgi, qutlash so‘zlari bilan uzoq vaqt davom etgan.

Afsuski, so‘xliklarning xursandchiligi uzoqqa cho‘zilmadi. Hozirda chegara posti ishlagani yo‘q. Aholi hayron. Ochilish marosimi, tantanalardan ma’no nima edi?

«Biz so‘xliklar erta suyunib qo‘yibmiz, chog‘i? Muammo nimadaligini so‘rab borsak, O‘zbekiston chegarachilari «Biz yopmadik, Qirg‘iziston tomoni o‘tkazmayapti», deyishmoqda.  Endi qayerga borib arz qilishimiz va kimdan yordam so‘rashimiz kerak? Rahbarlarimiz, hatto viloyat hokimi Shuhrat G‘aniyev o‘zi kelib Botken viloyati gubernatori bilan Rishton chegara postida tadbirda qatnashib yul ochilish marosimini o‘tkazgan edi. Ammo yo‘l hali ham ochilmagan», deydi so‘xlik To‘xtasin Azizov.

So‘xlik boshqa fuqarolar ham umidsizlikka tushishgan. Ular ko‘p yillardan beri sabrsizlik bilan kutilgan, «ochilib-ochilmagan» chegara posti bo‘yicha dardini kimga aytishni bilmay dog‘da qolishgan.

Muammo nimada?

Rishton-So‘x yo‘li ochilmayotgani holati bo‘yicha avvaliga aholi o‘rtasida «Chegara kompyuter tizimi ishlamayotgani» haqida gap-so‘zlar bolaladi. Oradan biroz vaqt o‘tib, turli xorijiy nashrlar Qirg‘iziston mutasaddilarining bu boradagi fikrlarini tarqatdi.

Bu xabarlarda yozilishicha, muammo bo‘yicha Qirg‘iziston bosh vazir o‘rinbosari Jyenish Razakov o‘z intervyusida shunday degan: «Mazkur hududda bir qator yechimini kutib turgan muammoli holatlar bor. Avvalo, Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi bilan bog‘liq masalalarni hal etish lozim. Ittifoqqa a’zo bo‘lgan Qirg‘iziston zimmasiga veterinar va fitosanitar xavfsizlik majburiyatlari yuklatilgan. Mazkur masalalar o‘z yechimini topmagunicha, yo‘l ochilmaydi».

Avgust oyi boshlarida Lenbur postida ta’mirlash va obodonlashtirish ishlari boshlandi. Lekin Lenburning yonidagi qirg‘izlarning Apkan postida jim-jitlik hukm surardi. Avgustning 17 kuni ikki davlat chegara qo‘mondonlari tashrif buyurib, olib borilayotgan ishlar bilan tanishib ketishdi.

Chegara rahbarlari xulosasiga ko‘ra, Apkan postida hech qanday tashkiliy ishlar olib borilmagani ma’lum bӯldi. Rahbarlar Lenbur-Apkan postini emas, Tul chegara postini tayyorlashni reja qilib, ochilish vaqtini keyinga qoldirishdi. Tul qishlog‘ida tayyorgarlik, obodonchilik ishlari olib borildi. Yӯl ochilishi avvaliga 24 avgust kuni bo‘lishi kutilgandi. So‘ng marosimni 25 avgustga, oxiri 30 avgustga kӯchirishdi.

Ochilish marosimiga 5 ming nafar sӯxlik tashrif buyurdi. Tadbir juda chiroyli o‘tdi, lekin chegara posti hali ham yopiq».

Qirg‘iziston chegarachilari Rishton-So‘x yo‘li ochilishidan manfaatdor emasmi?

Shu o‘rinda Kun.uz ijodiy guruhining o‘tgan yili So‘x tumaniga safari mobaynida «Vodil» chegara postidan o‘tib, Qirg‘iziston chegarachilari qo‘riqlaydigan «Qadamjoy» chegara postida korrupsiya holatlariga duch kelgani haqida eslatib o‘tmoqchimiz.

Qo‘shni davlat chegarachilari har bir yo‘lovchidan 5 ming so‘mdan, Farg‘ona-So‘x yo‘nalishida qatnovchi taksichilardan esa 10 ming so‘mdan «yig‘im» olishadi. Bojxonachilar esa yuk mashinalaridan olib ketilayotgan yuk miqdoriga qarab 2-3 million so‘mgacha «haq» talab qilishadi.

«Vodil» posti orqali So‘xga kuniga bir yarim ming kishi va 400ga yaqin yuk mashinalari o‘tadi. Endi qirg‘iz chegarachi va bojxonachilarining bir kunlik tushumini hisoblayvering.

Sohaga yaqin Kun.uz manbasining so‘zlariga ko‘ra, Rishton-So‘x yo‘li ochilishidan ikki davlat hukumati va xalqi manfaatdor ekani aniq, biroq Qirg‘iziston ichidagi ayrim kuchlar So‘x yo‘li ochilishiga qarshilik qilmoqda.

O‘zbekiston va Qirg‘iziston davlat rahbarlari o‘rtasida tuzilgan bitimning ijro etilmasligi ortidan ikki xalq o‘rtasida tushunmovchiliklar yuzaga kelmoqda. Muammoni hal etish uchun yana qanday diplomatik jarayonlar zarur?

«O‘zbek va qirg‘iz qushning ikki qanotiday. Agar bir qanoti bo‘lmasa, qush ucha olmaydi. Tilimiz, dinimiz, ichgan suvimiz bir. Ko‘chaga chiqsak, bir tog‘ni, bir dalani ko‘ramiz. Qiz olib, qiz berib kelgan quda ellardanmiz. Ikki elni birlashtirayotgan ikki elning prezidentlari Sooranbay Jeenbekov va Shavkat Mirziyoyevga sharaflar bo‘lsin. Bundan keyin do‘stligimiz yanada mustahkam bo‘lsin. Farg‘ona viloyati biz uchun o‘zgachadir. Bu viloyatning yutuqlaridan o‘z yutug‘imizdek xursandmiz», – degan edi Botken viloyati rahbari Akram Madumarov Rishton-So‘x nazorat-tekshiruv posti ochilishi marosimida.

Ikki xalq vakillari esa Rishton va So‘xni bog‘lab turuvchi Qirg‘iziston orqali o‘tuvchi yo‘l tez kunlarda ochilishini sabrsizlik bilan kutib turibdi.

https://kun.uz/uz/news/2019/09/06/rishton-sox-yoli-nega-ochiliboq-yopildi-erta-suyungan-soxliklar-dardi

Kazakistan’daki Çin yatırımlarına tepki olarak birçok şehirde yaşanan protesto gösterileri hakkında açıklama yapan Cumhurbaşkanı Tokayev, halkının duygularının manipüle edilmesinin ülkeyi istikrarsızlaştıracağını, gelişmek için yabancı yatırımın şart olduğunu söyledi

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev yabancılar tarafından halkının yurtsever duygularının manipüle edilmesi konusundaki sorulara cevap verdi.

Ulusal Kamu Güven Konseyi toplantısında konuşan Tokayev Tengrinews.kz’e yaptığı açıklamada, “Son zamanlarda, toprakların yabancılara satılacağına dair söylentiler oldu veya yabancı bir devletin 55 eski fabrikasına taşınacağı, binlerce Çinli yabancı işçinin bölgeye geleceği iddia edildi. Halkımız böyle şeylere yönlendirilmemelidir.  Duygusal hedefleri kullanmak, insanları hedeflerine ulaşmak için şok etmek de dahil” dedi.

Böyle bir manipülasyonun amacının, halkın birliğini baltalamak, Kazakistan’daki durumu istikrarsızlaştırmak için olduğunu söyledi.

“İnsanlarımız akıllı ve kendi fikirleri ile düşenebiliyorlar. Yetkili makamların görevi, devlet politikasının amaçlarını ve hedeflerini toplumla diyalog yaparak açıklığa kavuşturmaktır. Sıklıkla yaptığımız gibi toplumla diyalog yaparak kamuoyunun hedeflerini ve hedeflerini açıklığa kavuşturmaya çalışıyoruz ve biz her zaman insanları duyacağız ”dedi.

Tokayev aynı zamanda, yabancı yatırım olmadan gelişme olmayacağını kaydetti.

Tokayev, “Japonya, Malezya ve Güney Kore’de, yatırımlar sayesinde başarıya ulaşıldı” dedi.

4 Eylül’de Almatı, Aktau, Aktobe, Karaganda, Shymkent ve Nur-Sultan sakinlerinin yaptığı protesto mitinglerinde Kazakistan’daki Çin tesislerinin olası inşaatından memnuniyetsizlik dile getirilmişti .

www.dunyabulteni.net

Özbekistan’da vergi ve gümrük ödemelerinden muaf tutulacak yeni bir serbest ekonomik bölge kuruluyor.

Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, ülkenin kuzeyinde yer alan Karakalpakistan’da sadece eczacılık sektöründeki işletmelerin faaliyette bulunduğu “Nukus Farm” bölgesinin, “Nukus Serbest Ekonomik Bölgesi”ne dönüştürülmesine ilişkin kararnameyi imzaladı.

Kararnameye göre, daha önce sadece eczacılık sektöründeki işletmelerin faaliyette bulunduğu bölgede bundan sonra diğer sektörlerlerden şirket ve işletmeler de vergi ve gümrük ödemelerinden muaf tutulacak.

Serbest bölgede yurt dışından ithal edilen ürünlerle ilgili düzenlemeler yapılacak ayrıca ihracata yönelik üretimde bulunan yerli ve yabancı sermayeli şirketlerin kurulması teşvik edilecek. Bölgede kurulacak işletmeler 10 yıla kadar vergi ve gümrükten de muaf olacak.

Yeni düzenlemeye göre serbest ekonomik bölgelerin faaliyeti ilk etapta 30 yıl olarak belirlenirken bu süre daha da uzatılabilecek. Kararnameye göre, 3 milyon dolara kadar yatırım yapacak şirketler 3 yıl, 5 milyon dolara kadar yatırım yapacak şirketler 5 yıl ve 10 milyon dolardan fazla yatırım yapacak şirketler ise 10 yıl boyunca tüm vergi ve gümrük ödemelerinden muaf tutulacak. Bölgede kurulacak işletmeler ithal edecekleri ham madde, malzeme ve yedek parça için de gümrük vergisi ödemeyecek. İşletmeler, ikinci 5 yıllık sürede ise gelir vergisinin yüzde 50’sini ödeyecek.

Ülkede, Nevai, Angren, Cizzah, Harezm, Buhara, Semerkant, Taşkent, Sirderya, Fergana ve Namangan bölgelerinde özel vergi ve gümrük rejiminin geçerli olduğu 20 serbest ekonomik bölge bulunuyor

trtavaz.com.tr