Dünya Bankası, Özbekistan’a 940 milyon dolarlık kredi verilmesine ilişkin anlaşmayı imzaladı.
21.05.2018
Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev’in Dünya Bankası Başkanı Jim Yong Kim ile yaptığı görüşmelerin ardından Dünya Bankası’nın Özbekistan’a 940 milyon dolarlık kredi ayırmasına ilişkin anlaşma imzalandı.
Dünya Bankası Özbekistan Temsilciliği’nden yapılan yazılı açıklamaya göre, Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev’in ABD’ye gerçekleştirdiği resmi ziyareti kapsamında Dünya Bankası Başkanı Jim Yong Kim ile yaptığı görüşmelerin ardından Dünya Bankası’nın Özbekistan’a 940 milyon dolarlık kredi ayırmasına ilişkin anlaşmanın imzalandığı belirtildi.
4 YENİ PROJEYİ FİNANSE ETMEK İÇİN KULLANILACAK
Açıklamaya göre, söz konusu kredi ülkedeki sanayi işletmelerinde enerji verimliliğinin artırılması, ülkede meyve ve sebze üretiminin geliştirilmesi, acil sağlık hizmetlerinin iyileştirilmesi ve mali danışmanlık alanlarındaki 4 yeni projeyi finanse etmek için kullanılacak.
Açıklamaya göre, Dünya Bankası-Özbekistan arasında iş birliğinin öncelikli yönlerini belirleyen karşılıklı anlayış memorandumuyla Dünya Bankası bünyesindeki Uluslararası Finans Kurumu (IFC) ile de Özbekistan arasında Danışmanlık Hizmetleri anlaşması imzalandı.
Bu kredinin ardından Dünya Bankası’nın Özbekistan’daki projelere sağladığı toplam kredi hacmi 2,8 milyar dolara ulaştı.
Ramazan ayının başından itibaren Özbekistan’dan iyi haberler gelmeye bugün de devam etti. Taşkent’in Şeyhhantakhur ilçesinin baş imamı olan Odilhon kui Yunuskhanoglu camiye gitmeleri yasak olan küçük çocukların bundan sonra girebileceklerini açıkladı.
Odilkhon Kori Yunuskhanoğlu yaptığı açıklamada, “Gelin azizler, bugün ma’ruzamız başlamadan önce bir kalbimizi Allah Hak sübhanehu ve Tealâ’ya bağlayarak elhamdülillah, elhamdülillah, elhamdulillah a’la n-ni’mat deyip şükürler edelim. Sebebi bir çok sevindirici gelişmeler oluyor. Büyük yenilikler oluyor. Dinimiz için bunların sayısını, adedini sayıp bitiremeyecek derecede Allah tealânın hayr ve berekeleri yurdumuz-da yağıp durmaktadır ki, Allah bu nimetlerin ziyadeliğine muvaffak eylesin. Şimdiki güzel haberlerden biri, genç çocuklara bazı yerlerde manilikler vardı. Bugünden başlayarak genç çocuklar için hiç sıkıntısız bütün kapılar açıldı. Elhamdulillah bunlar çok büyük derece, büyük mükafatlar. Sabah namazlarında yine bazı sıkıntılar vardı. Sabah namazlarının serbest bir şekilde kılınmasına ruhsat verilişinin hoş haberini işittik. Elhamdulillah bunların cümlesi Allah tealanın fazlı, rahmetidir” dedi.
Çin’in, geçen ilkbahardan bu yana, işgal altındaki Sincan Uygur Bölgesi’nde kamplarda tuttuğu on binlerce Müslümanın beynini “siyasi eğitim” kisvesi altında yıkadığı savunuldu.
19.05.2018
Pekin yönetiminin, geçen ilkbahardan bu yana Çin’in işgal ettiği Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nde kamplarda gözaltında tuttuğu ve aralarında yabancıların bulunduğu on binlerce Müslümanın beynini “siyasi eğitim” adı altında yıkadığı iddia edildi.
Associated Press ajansının özel haberinde, kamplarda yürütülen enterne programıyla gözaltındaki Müslümanların, siyasi düşüncelerinin ve kimliklerinin yeniden şekillendirilmeye, inançların ortadan kaldırılmaya çalışıldığı savunuldu.
Çinli yetkililer, gizlilikle yürütüldüğü iddia edilen program hakkında yorumda bulunmaktan kaçınırken, bazılarının, devlet medyasına aşırılık ve ayrılıkçılıkla mücadele için ideolojik değişiklikler gerektiği yönünde açıklama yaptığı biliniyor.
7 AY BOYUNCA HÜCREDE KALDI
Haberde 2006 yılında Kazakistan’a yerleşen ve 2009’da bu ülkenin vatandaşlığını alan Çin doğumlu 42 yaşındaki Ömer Bekali’nin hikayesine yer veriliyor.
Geçen yıl 25 Mart’ta ailesini ziyaret etmek için gittiği Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nde gözaltına alınan Bekali, “polisin kendisini bir sandalyeye bağladığı, bileklerinden duvara astığını” ve Çinlileri Kazakistan’a turist vizesi için başvurmaya davet etmesiyle ilgili sorguladığını söyledi.
Bekali, 7 ay boyunca tutulduğu hücreden tahliye belgesi verilerek çıkarıldığını, ancak serbest kalmadığını, Karamay’da binden fazla kişinin gözaltında tutulduğu tel örgülerle çevrili bir yerleşkeye gönderildiğini belirtti.
GÖREVLİLER ‘İSLAM’IN TEHLİKELERİ’Nİ ANLATIYOR
Yerleşkede her gün şafak sökmeden uyandırıldıklarını, Çin milli marşını söylediklerini ve Çin bayrağını göndere çektiklerini ifade eden Bekali, burada kendilerine ayrıca Çin Komünist Partisini (ÇKP) öven marşlar ile Çin dil ve tarihinin öğretildiğini kaydetti.
Bekali, yetkililerin 1950’lerde ÇKP “özgürleştirmeden” önce Sincan halkının geri kalmış olduğunu söylediğini, yemekten önce “Partiye şükürler olsun! Anavatana şükürler olsun! Devlet Başkanı Şi’ye şükürler olsun!” demelerinin istendiğini savundu.
Gün boyunca diğer 8 tutukluyla aynı odaya kapatıldığını, tuvaletlere kameraların yerleştirilmiş olduğunu, abdest almamaları için banyo yapmalarına nadiren izin verildiğini ifade eden Bekali, görevlilerin 4 saat süren toplantılarda “İslam’ın tehlikelerini” anlattığını, birbirlerini eleştirmelerinin istendiğini söyledi.
İlk hücre cezasının ardından 24 Kasım’da aniden serbest bırakılan Bekali’nin hikayesini önce kız kardeşi ve annesinin gözaltına alınabileceği endişesiyle paylaşmak istemediği, polisin 10 Mart’ta önce kız kardeşi Adile Bekali, bir hafta sonra annesi Emine Sadık, 24 Nisan’da da babası İbrahim’i götürmesi üzerine fikrini değiştirdiği belirtildi.
Kamptan söz ederken göz yaşlarına hakim olamayan Bekali, “Kendinizi eleştirmek, düşüncenizi ve etnik grubunuzu inkar etmek zorunda olduğunuzda psikolojik baskı muazzamdı. Hala her akşam güneş doğana kadar bunu düşünüyorum.” diye konuştu.
BEKALİ’NİN ANLATTIKLARINI ESKİ TUTUKLULAR DA DOĞRULADI
Haberde Bekali’nin anlattıklarının, diğer 3 eski tutuklu ve farklı kamplarda görev yapan eski bir eğitimci tarafından onaylandığı da vurgulandı.
ABD Dışişleri Bakanlığı’ndan bir yetkili geçen ay yaptığı açıklamada, onbinlerce Uygur’un gözaltına alındığını kaydetmişti. ABD’li yetkili “siyasi eğitim” kisvesi altında yapılan toplu gözaltıların rahatsız edici olduğunu, Çin’in daha şeffaf sisteme sahip olması gerektiğini belirtmişti.
BİREYLERİN KİŞİSEL BİLGİLERİNİ TOPLUYORLAR
İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) daha önce hazırladığı bir raporda da Sincan Kamu Güvenliği Bürosu’nun 2016’da uygulamaya koyduğu “Bütünleşik Ortak Operasyonlar Platformu (BOOP)” adlı izleme programı aracılığıyla bireylere ait kişisel bilgileri ve gündelik hareketlerine dair kayıtları rızaları dışında topladığını duyurmuştu. Raporda, son iki yılda program aracılığıyla çok sayıda kişinin “önleyici polisiye tedbiri” adı altında suçsuz yere alıkonulduğu, siyasi açıdan tehlikeli olarak değerlendirilen bireylerin herhangi bir yargı kararı olmaksızın “siyasi eğitim merkezleri” denilen gözaltı merkezlerine gönderildiği ifade edildi.
Son yıllarda Çin’in Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nde yaşayan çok sayıda Uygur, Çin’in kendilerine baskı uyguladığını belirterek bölgeden kaçmaya çalışıyor. Bunların çoğu Tayland üzerinden Malezya’ya yöneliyor.
Tacikistan’da din görevlilerine dini fanatiklik konusunun işlendiği bir tiyatro oyunu zorunlu olarak izletilmeye başlandı
19.05.2018
Tacikistan’da din görevlilerinin yazar Mansour Suruş’un “Su ve Ateş” eserinden uyarlanan tiyatro oyununu seyretmeleri için zorunlu olarak tiyatroya götürüldüğü bildirildi.
Ozodi radyosunun haberine göre, ilk olarak tiyatro oyununu Dini İdare ve gelenekleri düzenleme kurumu personeli seyretti. Daha sonra oyun Hissar ili camilerinde görevli imamlarına seyrettirilecek.
“Su ve Ateş” tiyatro oyunu Şubat ayından başlayarak seyirciye sunulmaya başlamıştı. Yönetmenlere göre, oyun sivil toplumdaki hoşgörüyü anlatıyor ve dini fanatikliği ifşa ediyor.
Tiyatronun ismi açıklanmayan çalışanlarından birinin radyoya dediğine göre, Dini İdare yetkilileri oyunu gördüklerinde salondan “Neuzubillah” ve “Estağfirullah” sesleri yükselmeye başladı.
Tacikistan’da 2014 yılından başlayarak imamlar devlet memurları olarak devlet bütçesinden maaş alıyorlar. Örneğin, Tacikistan din alimleri merkezi başkanı Saidmukarram Abdukodirzoda 2000 Somoni ( 220 dolar), merkez camiler imamları 1500 Somoni (170 dolar) ve mescit imamları 800 Somoni (yaklaşık 90 dolar) maaş alıyorlar.
Diğer dini görevlilere ve başka dinlerin yöneticilerine maaş verilmiyor.
2012 yili jinoyat ishlari bo‘yicha Namangan tuman sudi hukmi bilan bir necha yilga ozodlikdan mahrum etilgan P.Shojalilov amnistiya aktiga ko‘ra ancha avval ozod etilishi kerak edi (“Huquq”, 17 may). Ammo mas’ullarning aybi bilan yana bir necha yil panjara ortida qolib ketdi. Mahkumning yaqinlari Namangan viloyat IIB rahbariyatiga amnistiya akti nega qo‘llanmayotgani xususida ariza yozgan. Ammo IIB “P.Shojalilovga nisbatan 1998 yilda amnistiya akti qo‘llangan” degan mazmunda javob bergan. Oradan bir necha yil o‘tgan. P.Shojalilovning yaqinlari bu gal prokuraturaga murojaat qilgan. O‘rganishlar asnosida IIB mas’ullari xato qilgani aniqlangan. P.Shojalilov 1998 yilda jinoyat qilmagan, tabiiyki, unga amnistiya qarori ham qo‘llanmagan. 1998 yildagi amnistiya akti esa u bilan ism-sharifi bir bo‘lgan boshqa vatandoshga qo‘llangani ma’lum bo‘ldi. Shu tariqa mahkum bir necha yil kechikib ozodlikka chiqqan. Unga nisbatan tovon puli berilganmi-yo‘qmi, bu borada xato qilgan mas’ullar jazolanganmi-yo‘qmi, bu masalalarga oydinlik kiritilmagan.
Tacikistan’ın Dini İdaresi Umre organizasyonunda tekel uygulaması kaldırdı
17.05.2018
Tacikistan’da Müslümanları Umre’ye göndermekle görevli yeni bir özel şirket kurulduğu belirtildi.
AP ajansına göre, Tacikistan Dini İdaresi “Ormon” adında bir özel şirkete Umre seferlerini düzenleme yetkisi vererek bu alanda tekeli ortadan kaldırdı. Önce bu işi “Resul” adında tek şirket yapıyordu.
Dini İdare Umre maliyetinin 19 bin Somoni (2,1 bin dolar), Ramazan ayı boyunca ise 24,5 bin Somoni’ye (2,7 bin dolara) yükseldiği bildirildi.
Tacikistan’da Hac organizasyonu Dini İdarenin tekelinde kalmaya devam edecek. Suudi Arabistan’ın Hac Bakanlığı bu yıl Tacikistan’da 6 binden fazla Müslümanın Hacca gitmesi için kota ayırdı.
ABD ile zirve toplantısı için Washington’da bulunan Özbek heyetten ülkenin meclisinde daha uzman bir kadro ile çalışılacağı bilgisi verildi
17.05.2018
Washington’daki ABD-Özbekistan zirve toplantısına katılan heyetteki diplomatlardan Senato Başkan Yardımcısı Sadik Safoev, ülkede reformların gerekli olduğunu ve yeni bir meclise ihtiyaç olduğunu söyledi.
Safoev ‘Amerika’nın Sesi’ radyosu muhabirinin “Özbekistan’da kabul edilen reform programına göre, parlamento bütün sistem üzerinde demokratik bir denetim kurmalıdır. Bu hedefe ulaşmak için hangi adımlar atılabilir ve Parlamento bunun üzerinde nasıl çalışır” sorusunu şöyle yanıtladı:
“Öncelikle, bugünkü meclisimizin önceki yıllardan çok farklı olduğunu kabul etmeliyiz. Bugün, bakanlar, milletvekilleri, başbakan yardımcıları ve devlet kurumları başkanları Meclise rapor veriyorlar ve yoğun sorulara muhatap oluyorlar. İşkence, zorla çalıştırma gibi karmaşık sorulara cevaplar soruluyor … Süreç değişti. Bugün meclis, yürütme organını denetlemeye başladı. ”
Burada iki nokta önemlidir: Her şeyden önce, böyle bir kontrol yerel sistemler tarafından sağlanmalıdır, yani yerel yöneticiler milletin farklı düzeylerdeki temsilcilerine hesap vermeyi öğrenmelidirler.
“İkincisi, bu belki de bazı milletvekillerinin hoşuna gitmez, ama yeni bir meclise ihtiyacımız var. Gelecek seçimlerin sonucu olarak bunu başaracağımızı düşünüyorum. Özellikle hukuk ve ekonomi uzmanlarından oluşan yeni bir nesil geliyor. Onlar zeka, politik ve entelektüel olarak daha ileri seviyededirler. Bu parlamentonun yenilenmesi ve yeniden çalışmaya başlaması için çok önemlidir. Gelecek yıl yeni seçimler yapılacak ve bununla parlamentonun yenileneceğini umuyoruz. ”
Nazarbayev Karadeniz ve Hazar Denizi arasında bir kanal inşa etmeyi önerdi
16.05.2018
Kazakistan Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev Pazartesi günü yaptığı açıklamada Avrasya Ekonomik İşbirliği ülkelerinin Karadeniz ve Hazar Denizleri arasında bir nakliye kanalı inşa etme olasılığını düşünmeleri gerektiğini söyledi.
Buna ek olarak, Kazak lider Rusya ve Kazakistan üzerinden Asya ve Avrupa’yı birbirine bağlayan bir yüksek hızlı “Avrasya” otoyol inşaatı yapımı olasılığını da gündeme getirdi.
14 Mayıs’ta Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Soçi’de görüşen Kazakistan Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev iki ülke arasındaki ilişkileri “normal” olarak değerlendirdi.
Rusya’nın Karadeniz kıyısındaki kenti Soçi’de Rusya, Belarus, Kazakistan, Kırgızistan ve Ermenistan liderlerinin katılımıyla Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) Zirvesi gerçekleşti.
Ayrıca Nazarbayev, Rusya ve Kazakistan üzerinden Avrupa’yı Asya’ya bağlayacak yüksek hızlı otoyolun yapımı olasılığını araştırmayı da önerdi.
Karadeniz ile Hazar Denizi arasını birleştirme fikri ilk Osmanlıdan
Sultan II. Selim, Don ve Volga nehirleri arasında bir kanal açarak, Karadeniz ile Hazar Denizi’ni birleştirmek istemişti. Kırım Hanlığı tehditlerden korunacak; Kafkasya ve Türkistan hem Rus, hem de İran tecâvüzünden mahfuz kalacaktı. Rivayete göre bu işi ilk Sultan Kanuni düşünmüş; ama sıra gelmemişti.
O‘zbekiston prezidenti Shavkat Mirziyoyevning, Oq Uy ta’birida, Amerika Qo‘shma Shtatlariga ilk ekaniga qaramay, “tarixiy rasmiy tashrifiga” Vashingtondan berilayotgan baholar shunday bo‘lmoqda.
Toshkent vaqti bilan kecha yarim tunga yaqin Vashingtonga yetib borgan O‘zbekiston rahbari bugun AQSh Prezidenti Donald Tramp bilan tor va keng doiralarda muzokaralarini boshlaydi.
Tomonlar bir tashrifning o‘zidayoq o‘rtalaridagi “strategik sheriklikni rasman yangi bosqichga ko‘tarish”moqchi.
“Amerika katta bir manzaraga qaraganda, O‘zbekistonda yaxshi bir potensial ko‘rayapti, lekin u o‘zining mintaqaviy maqsadlarini ko‘zlab ham ish tutmoqda bu yerda”, – deydi Vashingtondan prezident Mirziyoyevning rasmiy tashrifini yaqindan yoritib borayotgan jurnalist Navbahor Imamova.
O‘tkazib yuboringYoutube post muallif BBC Uzbek
Ogohlantirish:Uchinchi manba materialida reklama bo‘lishi mumkin
Oxiri Youtube post muallif BBC Uzbek
Uning aytishicha, agar, O‘zbekiston, deylik, hozir o‘zi xohlayotganidek yoki o‘zi so‘zida aytayotganidek oyoqqa turadigan bo‘lsa, Amerikaga bundan faqat naf.
“Chunki O‘zbekiston Markaziy Osiyodagi eng yirik jamiyat. Va, agar, O‘zbekistonda, deylik, biror bir inqilobsiz shunday bir siyosiy o‘zgarishlar qilina olsa, bu nafaqat O‘zbekiston va uni uzoqdan kuzatib turgan, ishonchli sherik bo‘lishni xohlagan Amerika, balki dunyo uchun yaxshi bo‘ladi”, – deydi suhbatdoshimiz.
Ilk rasmiy tashrif arafasida: Amerikadagi o‘zbekistonliklar Mirziyoyevdan nima istashadi?
Mirziyoyev-Tramp: Amerika O‘zbekiston uchun yangi imkoniyatlar eshigini ocha oladimi?
Tomonlar rasman tasdiqlashdi: Shavkat Mirziyoyev kelasi hafta Amerika Qo‘shma Shtatlariga boradi
Jurnalistga ko‘ra, O‘zbekistonning yangi prezidenti o‘z faoliyatini boshlashi bilanoq, uning gaplari, u tashlayotgan qadamlar Vashingtonni ruhlantirgan.
“Amerika uchun hozir dunyoda mana shunday sheriklar kerak. Ya’ni, o‘sha, qandaydir bir darajada Amerikani xursand qiladigan, Amerika qadriyatlariga, Amerika targ‘ib qilib kelgan prinsiplarga mos ravishda qadam tashlayotgan”, – deydi jurnalist.
Ammo, suhbatdoshimizga ko‘ra, shunda ham, “ular O‘zbekistonga ehtiyotkorona optimizm bilan yondashishmoqda”.
“Ular, “biz O‘zbekistondagi vaziyatni bayram qilishga shoshib ketayotganimiz yo‘q. Chunki, bilamiz, u yerda muammo talay. Islohotlar haqida qanchalik yaxshi gaplar aytilmayotgan bo‘lsin, O‘zbekistonda ularni amalga oshirish, o‘zgarish qilish judayam qiyin. Buning uchun O‘zbekistonda kuch-quvvat yo‘q, tajriba yo‘q”, – deb aytishadi”.
Ammo “Vashington hozir, “Biz qo‘ldan kelgancha yordam beramiz. Agar, O‘zbekiston bizdan muayyan sohalarda yordam so‘raydigan bo‘lsa, biz unga qo‘ldan kelgancha ko‘mak beramiz”, -degan mavqe’da”.
Rasmiy xabarlarga ko‘ra, prezident Mirziyoyevning Amerikaga uch kunlik rasmiy tashrifi chog‘ida turli sohalardagi o‘zaro munosabatlarni yanada mustahkamlashga qaratilgan hujjatlar to‘plamini qabul qilishadi.
Tashrif yakunida tomonlar O‘zbekiston va Amerika Qo‘shma Shtatlari o‘rtasida “strategik sheriklikning yangi davri boshlanishi”ga oid qo‘shma bayonotni imzolashadi.
Prezident Shavkat Mirziyoyevning matbuot kotibi jurnalistlarga bergan brifingida, “tashrif davomida 40 dan ortiq hujjatlar qabul qilinishi”ni ma’lum qilgan.
Tomonlar o‘rtasida umumiy qiymati 8,5 milliard dollarlik savdo-iqtisodiy va investitsiyaviy bitimlar imzolanishi rejalashtirilganini bildirgan.
Bu raqamlar, albatta, tashrif davomida o‘zgarishi ham mumkinligini qo‘shimcha qilgan.
Suhbatdoshimizning aytishicha, ikki tomon o‘rtasidagi mushtarak maqsadlar, manfaatlar haqida gap ketganda, hali ham Afg‘oniston asosiy omil sifatida qolmoqda”.
Vashingtondagi muzokaralar ortidan, O‘zbekiston va AQSh o‘rtasida xavfsizlik va Afg‘oniston masalasida ham hamkorlikning kengayishi kutilmoqda.
Afg‘on mojarosi va tashqi siyosat
Afg‘on mojarosiga tinch yo‘lda yechim topish bilan bog‘liq eng so‘nggi sa’y-harakatlar esa, aynan O‘zbekistonning hissasiga to‘g‘ri keladi.
Rasmiy Toshkent shu yilning 26-27 mart kunlari xuddi shu mavzuga qaratilgan oliy darajadagi yirik xalqaro anjumanga mezbonlik qilgan.
Anjuman yangi prezidenti Shavkat Mirziyoyev boshqaruvi ostida O‘zbekistonning afg‘on mojarosi yechimida mintaqada yangi diplomatik vositachi sifatida o‘rtaga chiqish istagining ifodasi sifatida talqin topgan.
Bu kabi tadbirga mezbonlik qilish bilan O‘zbekiston xalqaro sahnada o‘zining geosiyosiy qudrati va ahamiyatini yangilash niyatida ekani aytilgan.
Rossiyadagisidan farqli o‘laroq, Afg‘oniston bo‘yicha oliy darajadagi Toshkent xalqaro anjumanini rasmiy Vashington ham bee’tibor qoldirmagan.
Tadbirga AQSh Davlat kotibining siyosiy masalalar bo‘yicha o‘rinbosari Tomas Shennonni yuborgan.
Anjuman ortidan uning ahamiyatiga AQSh Davlat departamenti ham rasman izoh berib o‘tgan.
“Amerika Qo‘shma Shtatlari Afg‘oniston hukumatini tinchlikka erishish yo‘lida qo‘llab-quvvatlashi hamda Markaziy Osiyodagi qo‘shni mamlakatlar rahbariyatining bu boradagi sa’y-harakatlarini yuksak baholashi”ni bildirgan.
Mirziyoyevning Vashingtonga rasmiy tashrifi arafasida Toshkentga safar qilgan AQSh Qurolli Kuchlari Markaziy qo‘mondonligi qo‘mondoni general Jozef Votel ham O‘zbekiston rahbari bilan Afg‘onistondagi vaziyatni tinch yo‘l bilan hal etish masalasini muhokama qilgan.
General Votel ham O‘zbekiston prezidenti tashabbusi bilan o‘tkazilgan Afg‘oniston bo‘yicha Toshkent xalqaro anjumani yakunlarini yuksak baholashlari va qo‘llab-quvvatlashlarini bildirgan.
Prezident Donald Tramp boshchiligi ostidagi yangi AQSh ma’muriyati o‘zining Afg‘onistonga oid yangi strategiyasida toliblar doxil isyonchilar bilan muzokaralar ehtimolini nazardan soqit etmagan.
Ma’muriyat o‘zining bu qarori bilan aksariyat xalqaro harbiy tahlilchilarning diqqat-e’tiborlarini ham o‘ziga tortgan.
Ammo Oq Uy bunga harbiy bosimni oshirish hisobiga erishish rejasida ekanliklarini bayon qilgan.
So‘nggi ikki yil ichida Afg‘onistondagi qo‘shinlari sonini oshirish va havo hujumlariga zo‘r berishga kirishgan.
Afg‘onistonda jang qilayotgan eng yirik qurolli guruh ekani bois, sulh jarayonida ikkita muzokarachi tomondan so‘zsiz bittasi sifatida e’tirof etiluvchi Tolibon harakati yaqinda o‘zining bu yilgi bahorgi amaliyotini e’lon qilgan.
Qisqa vaqtning o‘zida Afg‘onistonda qator hujumlar uyushtirishning uddasidan chiqqan.
Joriy pallada Afg‘onistonning aksariyat hududlarida toliblarning u yoki bu darajada hozir ekanliklari esa, isbot talab qilmaydigan voqe’likka aylanib ulgurgan.
BBC Uzbek
Мирзиёев Вашингтонда – ‘Ўзбекистон ўзгармоқчи, очилмоқчи ва АҚШ бунга кўмак бермоқчи’
Фото муаллифлик ҳуқуқиPRESIDENT.UZ
Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёевнинг, Оқ Уй таъбирида, Америка Қўшма Штатларига илк эканига қарамай, “тарихий расмий ташрифига” Вашингтондан берилаётган баҳолар шундай бўлмоқда.
Тошкент вақти билан кеча ярим тунга яқин Вашингтонга етиб борган Ўзбекистон раҳбари бугун АҚШ Президенти Дональд Трамп билан тор ва кенг доираларда музокараларини бошлайди.
Томонлар бир ташрифнинг ўзидаёқ ўрталаридаги “стратегик шерикликни расман янги босқичга кўтариш”моқчи.
“Америка катта бир манзарага қараганда, Ўзбекистонда яхши бир потенциал кўраяпти, лекин у ўзининг минтақавий мақсадларини кўзлаб ҳам иш тутмоқда бу ерда”, – дейди Вашингтондан президент Мирзиёевнинг расмий ташрифини яқиндан ёритиб бораётган журналист Навбаҳор Имамова.
Огоҳлантириш:Учинчи манба материалида реклама бўлиши мумкин
Охири Youtube пост муаллиф BBC Uzbek
Унинг айтишича, агар, Ўзбекистон, дейлик, ҳозир ўзи хоҳлаётганидек ёки ўзи сўзида айтаётганидек оёққа турадиган бўлса, Америкага бундан фақат наф.
“Чунки Ўзбекистон Марказий Осиёдаги энг йирик жамият. Ва, агар, Ўзбекистонда, дейлик, бирор бир инқилобсиз шундай бир сиёсий ўзгаришлар қилина олса, бу нафақат Ўзбекистон ва уни узоқдан кузатиб турган, ишончли шерик бўлишни хоҳлаган Америка, балки дунё учун яхши бўлади”, – дейди суҳбатдошимиз.
Журналистга кўра, Ўзбекистоннинг янги президенти ўз фаолиятини бошлаши биланоқ, унинг гаплари, у ташлаётган қадамлар Вашингтонни руҳлантирган.
“Америка учун ҳозир дунёда мана шундай шериклар керак. Яъни, ўша, қандайдир бир даражада Американи хурсанд қиладиган, Америка қадриятларига, Америка тарғиб қилиб келган принципларга мос равишда қадам ташлаётган”, – дейди журналист.
“Улар, “биз Ўзбекистондаги вазиятни байрам қилишга шошиб кетаётганимиз йўқ. Чунки, биламиз, у ерда муаммо талай. Ислоҳотлар ҳақида қанчалик яхши гаплар айтилмаётган бўлсин, Ўзбекистонда уларни амалга ошириш, ўзгариш қилиш жудаям қийин. Бунинг учун Ўзбекистонда куч-қувват йўқ, тажриба йўқ”, – деб айтишади”.
Аммо “Вашингтон ҳозир, “Биз қўлдан келганча ёрдам берамиз. Агар, Ўзбекистон биздан муайян соҳаларда ёрдам сўрайдиган бўлса, биз унга қўлдан келганча кўмак берамиз”, -деган мавқеъда”.
Расмий хабарларга кўра, президент Мирзиёевнинг Америкага уч кунлик расмий ташрифи чоғида турли соҳалардаги ўзаро муносабатларни янада мустаҳкамлашга қаратилган ҳужжатлар тўпламини қабул қилишади.
Ташриф якунида томонлар Ўзбекистон ва Америка Қўшма Штатлари ўртасида “стратегик шерикликнинг янги даври бошланиши”га оид қўшма баёнотни имзолашади.
Президент Шавкат Мирзиёевнинг матбуот котиби журналистларга берган брифингида, “ташриф давомида 40 дан ортиқ ҳужжатлар қабул қилиниши”ни маълум қилган.
Томонлар ўртасида умумий қиймати 8,5 миллиард долларлик савдо-иқтисодий ва инвестициявий битимлар имзоланиши режалаштирилганини билдирган.
Бу рақамлар, албатта, ташриф давомида ўзгариши ҳам мумкинлигини қўшимча қилган.
Суҳбатдошимизнинг айтишича, икки томон ўртасидаги муштарак мақсадлар, манфаатлар ҳақида гап кетганда, ҳали ҳам Афғонистон асосий омил сифатида қолмоқда”.
Вашингтондаги музокаралар ортидан, Ўзбекистон ва АҚШ ўртасида хавфсизлик ва Афғонистон масаласида ҳам ҳамкорликнинг кенгайиши кутилмоқда.
Афғон можароси ва ташқи сиёсат
Афғон можаросига тинч йўлда ечим топиш билан боғлиқ энг сўнгги саъй-ҳаракатлар эса, айнан Ўзбекистоннинг ҳиссасига тўғри келади.
Расмий Тошкент шу йилнинг 26-27 март кунлари худди шу мавзуга қаратилган олий даражадаги йирик халқаро анжуманга мезбонлик қилган.
Анжуман янги президенти Шавкат Мирзиёев бошқаруви остида Ўзбекистоннинг афғон можароси ечимида минтақада янги дипломатик воситачи сифатида ўртага чиқиш истагининг ифодаси сифатида талқин топган.
Бу каби тадбирга мезбонлик қилиш билан Ўзбекистон халқаро саҳнада ўзининг геосиёсий қудрати ва аҳамиятини янгилаш ниятида экани айтилган.
Россиядагисидан фарқли ўлароқ, Афғонистон бўйича олий даражадаги Тошкент халқаро анжуманини расмий Вашингтон ҳам беэътибор қолдирмаган.
Тадбирга АҚШ Давлат котибининг сиёсий масалалар бўйича ўринбосари Томас Шеннонни юборган.
Анжуман ортидан унинг аҳамиятига АҚШ Давлат департаменти ҳам расман изоҳ бериб ўтган.
Мирзиёевнинг Вашингтонга расмий ташрифи арафасида Тошкентга сафар қилган АҚШ Қуролли Кучлари Марказий қўмондонлиги қўмондони генерал Жозеф Вотел ҳам Ўзбекистон раҳбари билан Афғонистондаги вазиятни тинч йўл билан ҳал этиш масаласини муҳокама қилган.
Генерал Вотел ҳам Ўзбекистон президенти ташаббуси билан ўтказилган Афғонистон бўйича Тошкент халқаро анжумани якунларини юксак баҳолашлари ва қўллаб-қувватлашларини билдирган.
Президент Дональд Трамп бошчилиги остидаги янги АҚШ маъмурияти ўзининг Афғонистонга оид янги стратегиясида толиблар дохил исёнчилар билан музокаралар эҳтимолини назардан соқит этмаган.
Маъмурият ўзининг бу қарори билан аксарият халқаро ҳарбий таҳлилчиларнинг диққат-эътиборларини ҳам ўзига тортган.
Аммо Оқ Уй бунга ҳарбий босимни ошириш ҳисобига эришиш режасида эканликларини баён қилган.
Сўнгги икки йил ичида Афғонистондаги қўшинлари сонини ошириш ва ҳаво ҳужумларига зўр беришга киришган.
Афғонистонда жанг қилаётган энг йирик қуролли гуруҳ экани боис, сулҳ жараёнида иккита музокарачи томондан сўзсиз биттаси сифатида эътироф этилувчи Толибон ҳаракати яқинда ўзининг бу йилги баҳорги амалиётини эълон қилган.
Қисқа вақтнинг ўзида Афғонистонда қатор ҳужумлар уюштиришнинг уддасидан чиққан.
Жорий паллада Афғонистоннинг аксарият ҳудудларида толибларнинг у ёки бу даражада ҳозир эканликлари эса, исбот талаб қилмайдиган воқеъликка айланиб улгурган.
